 |
|
00-764 Warszawa, ul. Sobieskiego 110
Sekretariat tel: (22) 559-13-00, (22) 559-13-24 fax: (22) 559-13-23 |
 |
|
|
Podstawy prawne Odpowiedzialność zawodowa jest dodatkowym trybem odpowiedzialności, nie należącym do prawa powszechnego (które dotyczy wszystkich obywateli). Podstawowymi trybami odpowiedzialności powszechnej dotyczącymi lekarzy są postępowanie cywilne oraz karne. Lekarze zatrudnieni mogą również ponosić odpowiedzialność w trybie postępowania dyscyplinarnego prowadzonego przez pracodawcę. Każdy z wymienionych trybów jest niezależny, rządzi się własnymi przepisami i postępowanie może być prowadzone równolegle. Postępowanie w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej opiera się na przepisach ustawy z dnia 17.05.1989 o izbach lekarskich i rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 26.09.1990 w sprawie postępowania w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej lekarzy. W sprawach nie uregulowanych tymi przepisami zastosowanie mają przepisy kodeksu postępowania karnego. Kto może ponosić odpowiedzialność zawodową Zakres podmiotowy odpowiedzialności zawodowej lekarzy jest jasno określony. Obejmuje ona członków samorządu lekarzy, którymi są wszyscy członkowie izb lekarskich - czyli wszyscy lekarze wpisani do rejestrów prowadzonych przez Okręgowe Izby Lekarskie. Osoby posiadające dyplomy lekarzy ale nie posiadające prawa wykonywania zawodu, nawet jeżeli posiadały je wcześniej, temu trybowi nie podlegają. O wszczęciu postępowania decyduje stan w dniu otrzymania skargi. Jeżeli lekarz nie posiada prawa wykonywania zawodu rzecznik odpowiedzialności zawodowej odmawia wszczęcia postępowania. Za co można odpowiadać w trybie odpowiedzialności zawodowej Zakres przedmiotowy odpowiedzialności zawodowej jest określony dość ogólnie, a zabronione czyny nie są dokładnie opisane. Ustawa o izbach lekarskich mówi, że odpowiedzialność ponosi się za " ... postępowanie sprzeczne z zasadami etyki i deontologii zawodowej oraz za naruszenie przepisów o wykonywaniu zawodu lekarza". Zasady etyki i deontologii są opisane w Kodeksie Etyki Lekarskiej (KEL). Przepisy o wykonywaniu zawodu lekarza zawarte są w Ustawie z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodzie lekarza, Dz. U. 1997 Nr 28 poz. 152, oraz w licznych innych aktach normatywnych. Zakres przedmiotowy jest więc bardzo rozległy, tym bardziej, że KEL i ustawy raczej nie określają co jest zabronione lecz wskazują jak należy postępować. Organy odpowiedzialności zawodowej Są to rzecznicy odpowiedzialności zawodowej (ROZ) i sądy lekarskie. Rzecznicy rozpatrują skargi na lekarzy i prowadzą postępowanie wyjaśniające (pełnią rolę podobną do prokuratury w postępowaniu karnym). Sądy rozpatrują wnioski o ukaranie skierowane przez rzeczników odpowiedzialności zawodowej. W pierwszej instancji postępowanie jest najczęściej prowadzone przez okręgowego rzecznika i okręgowy sąd lekarski izby, której obwiniony był członkiem w dniu złożenia skargi. Naczelny Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej i Naczelny Sąd Lekarski (NSL) rozpatrują odwołania od postanowień i orzeczeń wydanych w pierwszej instancji. Członkowie organów odpowiedzialności zawodowej są wybierani przez okręgowe i krajowy zjazdy lekarzy na okres 4 lat i pełnią swoje funkcje społecznie. Strony postępowania Podobnie jak inne tryby odpowiedzialności, postępowanie w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej lekarzy jest kontradyktoryjne czyli oparte na udziale przynajmniej dwóch równouprawnionych, przeciwnych stron. ROZ reprezentuje pokrzywdzonego oraz interes korporacji zawodowej i pełni funkcję oskarżyciela. Pokrzywdzony nie jest stroną i w odróżnieniu od postępowania karnego nie ma tu instytucji oskarżyciela posiłkowego. Stroną przeciwną dla ROZ jest obwiniony lekarz, który może mieć do trzech obrońców ustanowionych spośród lekarzy (członków izby lekarskiej) lub adwokatów. Instytucje odpowiedzialności zawodowej są zobowiązane do dbałości o poprawność formalną postępowania (przestrzeganie zasad procesowych) oraz do informowania uczestników postępowania o przysługujących im prawach (na przykład do składania wniosków dowodowych, zapoznawania się z aktami, odmowy zeznań, złożenia zażaleń i odwołań). Przebieg postępowania Postępowania w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej nie można wszcząć, jeżeli od chwili popełnienia czynu upłynęły 3 lata, a karalność ustaje po upływie 5 lat. Jeżeli czyn zawiera znamiona przestępstwa, przedawnienie odpowiedzialności zawodowej następuje nie wcześniej, niż przedawnienie karne. ROZ wszczyna postępowanie wyjaśniające po "uzyskaniu wiarygodnej informacji o przewinieniu z zakresu lekarskiej odpowiedzialności zawodowej". Najczęściej jest to skarga pokrzywdzonego, ale ROZ jest również zobowiązany wszcząć postępowanie na podstawie każdej innej informacji, którą uzna za wiarygodną. Jeżeli wstępna ocena skargi lub informacji jednoznacznie wskazuje, że nie jest ona wiarygodna, ROZ może odmówić wszczęcia postępowania. Wszczęte postępowanie wyjaśniające zostaje albo umorzone, albo zakończone skierowaniem do sądu wniosku o ukaranie. Wniosek o ukaranie (będący odpowiednikiem aktu oskarżenia) jest rozpatrywany przez sąd pierwszej instancji na rozprawie, która jest jawna tylko dla członków samorządu lekarzy. Sprawy dotyczące lekarzy pełniących funkcje w niektórych organach samorządu lekarskiego są rozpoznawane w pierwszej instancji przez NSL. Odwołania od orzeczeń sądów pierwszej instancji rozpatruje NSL. W składzie orzekającym w pierwszej instancji znajduje się trzech lekarzy, członków OSL wyznaczonych przez przewodniczącego OSL, który również wyznacza termin rozprawy i zawiadamia osoby, których obecność na rozprawie jest niezbędna. Stronami na rozprawie przed sądami lekarskimi są ROZ i obwiniony lekarz. Pokrzywdzony z reguły występuje w charakterze świadka. Wynikiem rozprawy przed sądem lekarskim może być skierowanie sprawy do ROZ w celu uzupełnienia postępowania wyjaśniającego, umorzenie, uniewinnienie obwinionego lekarza lub uznanie go winnym i ukaranie upomnieniem, naganą, zawieszeniem prawa wykonywania zawodu na okres od 6 miesięcy do 3 lat lub pozbawieniem prawa wykonywania zawodu bez możliwości ubiegania się o ponowny wpis na listę lekarzy. Kary nagany i zawieszenia prawa wykonywania zawodu powodują utratę biernego prawa wyborczego do organów samorządu lekarskiego, a kary zawieszenia i pozbawienia prawa wykonywania zawodu powodują również rozwiązanie stosunku pracy. Od orzeczeń sądów lekarskich pierwszej instancji odwołanie do NSL przysługuje stronom (ROZ i obwinionemu), a pokrzywdzonemu tylko w zakresie winy. Do składu orzekającego w NSL wchodzi pięciu członków - lekarzy wyznaczonych przez przewodniczącego sądu. NSL rozpatruje sprawy w granicach odwołania. Wynikiem rozprawy przed NSL może być utrzymanie w mocy orzeczenia OSL lub skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania. Tylko w wyjątkowych przypadkach NSL może zmienić orzeczenie OSL, uzupełnić postępowanie dowodowe lub rozszerzyć zakres odwołania. Od orzeczeń NSL odwołanie do Sądu Apelacyjnego przysługuje tylko lekarzom ukaranym zawieszeniem lub pozbawieniem prawa wykonywania zawodu. Pozostałe orzeczenia są ostateczne. dr hab. n. med. Romuald Krajewski Przewodniczący Naczelny Sąd Lekarski ul. Konduktorska 4, Warszawa Warszawa, 07.02.2004 |
|
||||||
| ||||||||
