Sprawozdanie ze szkolenia NSL w Jachrance w 1999 r.

W dniach 22-24.10.1999 w Jachrance odbyło się kolejne szkolenie dla członków NSL i przewodniczących OSL z udziałem 5 sędziów SN oraz zaproszonych gości. Ogólnie szkolenie, szczególnie zaś dyskusje, można ocenić jako bardzo interesujące i pożyteczne. Poniżej zawarte jest krótkie i nie wyczerpujące wszystkich poruszonych tematów wyliczenie tych wniosków i uwag wynikających z obrad, które wydawały mi się najważniejsze.

1. W pierwszym dniu spotkania odbyła się dyskusja nad uprawnieniami pokrzywdzonego w postępowaniu w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej. Przedstawiono argumenty za i przeciw poszerzeniu tych uprawnień oraz za i przeciw pełnej jawności postępowania. Ponieważ w szczególnych okolicznościach zdarzało się już, że pomimo obowiązujących przepisów pokrzywdzeni zostali dopuszczeni do rozprawy częściowo jako strona, sądy lekarskie dysponują pewnym doświadczeniem w tej sprawie. Na koniec dyskusji zebrani wypowiedzieli się czy uważają, że uprawnienia pokrzywdzonego powinny ulec rozszerzeniu. Za było około 10% osób, pozostali uważają, że obecne rozwiązania są zadowalające.

2. Zasady sporządzania orzeczenia i uzasadnienia zostały przedstawione przez SSN T. Romer. Uzasadnienie powinno być zwięzłe i zrozumiałe i powinno zawierać :

2.1. podsumowanie stanu faktycznego, o co lekarz jest obwiniony i na podstawie jakich przepisów,

2.2. podsumowanie postępowania dowodowego (dokumenty, zeznania, opinie biegłych z uzasadnieniem wyboru danej opinii jako wiążącej i odrzucenia innych opinii lub zeznań),

2.3. ustalenia dokonane przez sąd powszechny jeżeli prowadził postępowanie w tej sprawie,

2.4. uzasadnienie wymiaru kary.

2.5. W orzeczeniu może być wymieniony tylko skład orzekający i musi być ono podpisane przez wszystkich członków składu, również i tych, którzy zostali przegłosowani (mogą oni zaznaczyć n.p. literami VS przy podpisie, że złożyli zdanie odrębne).

2.6. W drugiej instancji uzasadnienie powinno podsumować ustalenia sądu okręgowego, wymienić zarzuty postawione w odwołaniu i uzasadnić ich przyjęcie lub odrzucenie.

Najprawdopodobniej wykład zostanie spisany i opublikowany w późniejszym terminie.

3. Prof. T. Linke i dr J. Skrzypczak z Poznania przedstawili publikację pierwszego numeru Biuletynu Sądów Lekarskich i Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej. Biuletyn jest dostępny bezpłatnie dla członków sądów lekarskich i rzeczników. Zamiarem redakcji jest publikowanie przynajmniej jednego numeru rocznie. Zapraszamy do pomocy w redagowaniu biuletynu i prosimy o nadsyłanie tekstów, które mogłyby być w nim zamieszczone.

4. Mecenas T. Siciński przedstawił zasady funkcjonowania odpowiedzialności zawodowej adwokatów. Opiera się ona na zasadach bardzo podobnych do odpowiedzialności lekarzy, ma jednak dłuższą tradycję. Skargi na postępowanie adwokatów są bardzo częste i prawie każdy w ciągu swej kariery zawodowej ma do czynienia przynajmniej raz ze skargą klienta. Znaczna większość8. skarg jest oddalana na etapie postępowania wyjaśniającego.

5. SSN S. Dąbrowski z Izby Cywilnej przedstawił niezwykle interesujący wykład na temat możliwości postępowania polubownego. Dotychczas OSL tylko w pojedynczych przypadkach starały się przeprowadzić ustanowione w artykule 58 Ustawy o izbach lekarskich postępowanie polubowne, traktując je zresztą jako postępowanie pojednawcze. Postępowanie polubowne zastępuje postępowanie przed sądem cywilnym, nie ma natomiast żadnego wpływu na postępowanie karne i dyscyplinarne (odpowiedzialności zawodowej). Interpretacja niezbyt precyzyjnych zapisów artykułu 58 pozwala na prowadzenie postępowania polubownego pomiędzy lekarzem a pokrzywdzonym nie będącym pracownikiem „służby zdrowia”. Stwarzałoby to bardzo duże możliwości działania dla sądów lekarskich. Przy tym przepisy o postępowaniu polubownym nie są zbyt skomplikowane i pozwalają na uniknięcie skomplikowanej procedury cywilnej, wobec czego prowadzenie postępowania polubownego przez sąd lekarski nie powinno nasuwać dużych trudności. Wykład Sędziego Dąbrowskiego wraz z szerszymi rozważaniami na temat postępowania polubownego oraz wytycznymi co do prowadzenia tego postępowania zostaną opublikowane.

6. Przeprowadzono dyskusję na temat możliwości rozpoznania sprawy przez sąd lekarski pomimo nie stawiania się obwinionego i/lub jego pełnomocnika na rozprawie. Problem ten jest dość13. często spotykany w praktyce sądów lekarskich (i powszechnych). Najważniejsze wnioski:

6.1. sąd lekarski nie ma możliwości użycia przymusu ani nie może prosić o pomoc sąd powszechny,

6.2. jeżeli obwiniony przedstawia kolejne zwolnienia lekarskie, sąd powinien przeanalizować treść zwolnienia, albowiem zwolnienie z pracy nie może być automatycznie traktowane jako niemożność stawienia się przed sądem,

6.3. jeżeli zachodzi uzasadnione podejrzenie, że obwiniony unika stawienia się przed sądem, należy poinformować go, że ma obowiązek przestawić zaświadczenie od lekarza sądowego oraz że sąd może uznać jego obecność. na rozprawie za nieusprawiedliwioną lub zbędną,

6.4. jeżeli na rozprawę nie stawia się obrońca – adwokat, sąd powinien zwrócić się Rady Adwokackiej z prośbą o pomoc.

6.5. W sytuacji, gdy wszystkie wymienione środki zostaną wyczerpane i obwiniony nadal będzie unikał rozprawy, sąd może postanowić o rozpoznaniu sprawy pomimo nieobecności. Może to skutkować zażaleniem, które zostanie rozpatrzone przez NSL. Nieobecność obwinionego po podjęciu przez OSL wszystkich wymienionych działań mających na celu przeprowadzenie rozprawy nie stanowi bezwzględnej przesłanki odwoławczej.

7. Sądy lekarskie mogą zwracać się do prezesów sądów powszechnych o udostępnienie akt na podstawie artykułu 156 kpk.

8. W wyjątkowych i uzasadnionych przypadkach sądy lekarskie mogą orzec winę lekarza, ale odstąpić od wymierzenia kary. Uzasadnieniem takiego orzeczenia może być na przykład dokonane już przez obwinionego dostateczne zadośćuczynienie. Istnieje orzeczenie NSL, w którym orzekając winę sąd odstąpił od wymierzenia kary.

9. Dr R. Krajewski przedstawił opracowanie Międzynarodowej Konferencji Izb Lekarskich dotyczące postępowania w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej w krajach Wspólnoty Europejskiej. Opracowanie to jest dostępne w Biuletynie Informacyjnym oraz na stronach internetowych NSL . Zasady postępowania obowiązujące w Polsce nie różnią się od zasad obowiązujących w krajach europejskich ani pod względem organizacji postępowania ani zakresu odpowiedzialności.

10. Dr J. Piątkiewicz mówił o wybranych zagadnieniach dotyczących legislacji w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej koncentrując się na artykule 4 Ustawy o zawodzie lekarza. Zwrócił uwagę, że przepisy o odpowiedzialności zawodowej były formułowane z założeniem nowelizowania ich w miarę nabywania doświadczeń, ale w ciągu 9 lat nie uległy zmianie. Zdaniem osób uczestniczących w szkoleniu obecny stan tych przepisów jest zadowalający, chociaż istnieją od kilku już lat propozycje zmian. W dyskusji zwrócono uwagę na niezadowalające rozwiązania legislacyjne dotyczące różnych aspektów praktyki lekarskiej. Członkowie sądów lekarskich i rzecznicy odpowiedzialności zawodowej są szczególnie zobowiązani do sygnalizowania tych przepisów, których stosowanie w praktyce narusza zasady wykonywania zawodu lekarza.

Romuald Krajewski