Zgodnie z art. 1 ustawy o izbach lekarskich Samorząd Lekarzy jest niezależny w wykonywaniu swych zadań i podlega tylko przepisom ustawy. Jednostkami organizacyjnymi samorządu lekarzy posiadającymi osobowość prawną są: Naczelna Izba Lekarska i Okręgowe Izby Lekarskie.
W szczególności organizacja, sposób działania oraz kompetencje Izb Lekarskich wynikają z następujących aktów prawnych:
Teksty aktów prawnych udostępnionych w pkt 1-4 pochodzą z Internetowego
Systemu Aktów Prawnych Sejmu RP.
Teksty aktów prawnych prezentowane na stronach internetowych Naczelnej Izby
Lekarskiej nie stanowią źródła prawa.
Zgodnie z Konstytucją RP oraz ustawą z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu
aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz.U. 62, poz. 718 z
późn.zm.) jedyne źródło prawa na terenie RP stanowią akty normatywne
ogłaszane w dziennikach urzędowych.
Zadaniem samorządu lekarzy jest w szczególności:
sprawowanie pieczy i nadzoru nad należytym i sumiennym wykonywaniem zawodu lekarza,
ustanawianie obowiązujących wszystkich lekarzy zasad etyki i deontologii zawodowej oraz dbałość o ich przestrzeganie,
reprezentowanie i ochrona zawodu lekarza,
integrowanie środowiska lekarskiego,
zajmowanie stanowiska w sprawach stanu zdrowotności społeczeństwa, polityki zdrowotnej państwa oraz organizacji ochrony zdrowia,
współpraca z towarzystwami naukowymi, szkołami wyższymi i jednostkami badawczo-rozwojowymi w kraju i za granicą,
prowadzenie instytucji samopomocowych i innych form pomocy materialnej dla lekarzy i ich rodzin,
zarządzanie majątkiem i działalnością gospodarczą izb lekarskich,
wykonywanie innych zasad określonych odrębnymi przepisami.
Zadania określone powyżej samorząd lekarzy wykonuje w szczególności przez:
przyznawanie prawa wykonywania zawodu lekarza i prowadzenie rejestru lekarzy,
negocjowanie warunków pracy i płac,
sprawowanie orzecznictwa w przedmiocie orzekania o niezdolności do wykonywania zawodu lekarza,
współdziałanie w sprawach doskonalenia zawodowego lekarzy,
przewodniczenie komisjom konkursowym w konkursach na stanowisko ordynatora i uczestnictwo w konkursach na inne kierownicze stanowiska w służbie zdrowia,
opiniowanie projektów ustaw dotyczących ochrony zdrowia i przepisów dotyczących wykonywania zawodu lekarza bądź występowanie o ich wydanie,
opiniowanie i wnioskowanie w sprawach kształcenia przed i podyplomowego lekarzy i w innych zawodach medycznych,
prowadzenie badań dotyczących ochrony zdrowia i wykonywania zawodu lekarza,
sprawowanie sądownictwa lekarskiego w zakresie odpowiedzialności zawodowej lekarzy oraz sądownictwa polubownego,
występowanie w obronie interesów indywidualnych i zbiorowych członków samorządu lekarzy,
współdziałanie z organami administracji publicznej, organizacjami politycznymi, związkami zawodowymi oraz innymi organizacjami społecznymi w sprawach dotyczących ochrony zdrowia ludności i warunków wykonywania zawodu lekarza.
