 |
 |
 |
 |
|
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
Gazeta Lekarska Przegląd numerów Gazety Lekarskiej Rocznik 2009 Gazety Lekarskiej Numer 2009-04 Gabinety pod lupą
U stomatologów
Przepisy ustawy z 5.12.1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty jednoznacznie wskazują, że wykonywanie zawodu lekarza w formie indywidualnej bądź grupowej praktyki lekarskiej jest prowadzeniem działalności regulowanej, w rozumieniu przepisów ustawy z 2.07.2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, czyli działalności gospodarczej, której wykonywanie wymaga spełnienia szczególnych warunków, określonych przepisami prawa.
W Polsce działa około czterdziestu inspekcji, organów administracji, które są uprawnione do kontroli działalności przedsiębiorców. Lista tych instytucji, które mogą nas kontrolować jest długa: okręgowe rady lekarskie, organy podatkowe, NFZ, minister właściwy do spraw zdrowia, inspektorzy ZUS, Państwowa Inspekcja Sanitarna, Państwowa Inspekcja Pracy, organy Ochrony Środowiska, Straż Miejska, Inspektor Ochrony Danych Osobowych, Najwyższa Izba Kontroli, organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, Państwowa Straż Pożarna.
Nawet w przypadku, gdy kontrole działalności wykonywanej przez lekarzy leżą w kompetencji tylko części z nich, to i tak warto zastanowić się nad tym, jakie prawa i obowiązki ma kontrolowany przedsiębiorca. Nadarza się ku temu dobra okazja, gdyż 7 marca br. weszła w życie znowelizowana ustawa o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 4.02.2009, nr 18, poz. 97), która uregulowała m.in. niektóre zasady przeprowadzania kontroli w zarejestrowanych podmiotach. Zgodnie z zapowiedziami autorów projektu tych zmian (Komisja Sejmowa "Przyjazne Państwo") nowelizacja ma zmniejszyć uciążliwość kontroli (czytaj "ucywilizować" tę sferę).
Znamienna wydaje się już sama zmiana tytułu Rozdziału 5 wspomnianej ustawy, który zamiast "Kontrola przedsiębiorcy" otrzymał nazwę "Kontrola działalności gospodarczej przedsiębiorcy". Zmiana ta, choć być może nie ma wymiaru praktycznego, to poprzez doprecyzowanie, że kontroli podlega nie sam przedsiębiorca, a prowadzona przez niego działalność, dobrze - jak się wydaje - oddaje "ducha" zmian.
Warto więc poszukać odpowiedzi na pytanie - jakie, istotne z punktu widzenia lekarzy i lekarzy dentystów prowadzących działalność gospodarczą, aspekty kontroli uległy zmianie.
Wszczęcie kontroli
Zasadne jest rozpoczęcie powyższej analizy od momentu wszczęcia kontroli, bo na tym etapie zmiany są bardzo znaczące. Niezapowiedziane kontrole mogą być przeprowadzane tylko wyjątkowo (jedynie w przypadkach określonych w art. 79 ust. 2), ustawa bowiem wprowadza wymóg powiadomienia przedsiębiorcy o zamiarze przeprowadzenia kontroli. Takie zawiadomienie, oprócz oznaczenia organu, daty i miejsca wystawienia, oznaczenia przedsiębiorcy, podpisu osoby upoważnionej do zawiadomienia, musi zawierać również wskazanie zakresu przedmiotowego kontroli.
W razie otrzymania takiego zawiadomienia należy oczywiście liczyć się z wizytą kontrolerów. Istotną jednak z punktu widzenia przedsiębiorców zmianą jest to, iż kontrola, której dotyczy zawiadomienie, może być przeprowadzona najwcześniej po upływie 7 dnia, a najpóźniej do 30 dnia od doręczenia zawiadomienia, chyba że przedsiębiorca złoży wniosek o przeprowadzenie kontroli przed upływem siedmiodniowego terminu.
W art. 79 ust. 2 wymienione są odstępstwa, które zwalniają organ z obowiązku powiadomienia o zamiarze przeprowadzenia kontroli. Należą do nich: przeciwdziałanie popełnieniu przestępstwa lub wykroczenia, przeciwdziałanie popełnieniu przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego lub zabezpieczenie dowodów jego popełnienia. Ponadto, jeśli przeprowadzenie kontroli jest uzasadnione bezpośrednim zagrożeniem życia, zdrowia, środowiska naturalnego lub przedsiębiorca nie ma adresu zamieszkania czy adresu siedziby (w takim przypadku nie ma możliwości przeprowadzenia kontroli, bo organ kontrolujący nie wie gdzie mieści się firma, należy to jakoś inaczej sformułować, bowiem jeżeli ktoś jest przedsiębiorcą w rozumieniu prawa, to w rejestrze musi mieć podany adres), lub doręczanie pism na podane adresy było bezskuteczne lub utrudnione, to również może być podstawą odstępstwa od powiadomienia o kontroli.
Upoważnienie do przeprowadzenia kontroli
Zgodnie ze znowelizowanymi przepisami kontrolować działalność gospodarczą przedsiębiorcy mogą pracownicy organów kontroli lub, jeżeli przepisy szczególne taką sytuację dopuszczają, osoby nie będące pracownikami takiego organu. Należy jednak pamiętać, że osoby te oprócz legitymacji służbowej muszą również posiadać upoważnienie do przeprowadzenia kontroli. Nawet w przypadku, gdy przepisy szczególne dopuszczają możliwość podjęcia kontroli po okazaniu samej legitymacji, to i tak upoważnienie winno być doręczone przedsiębiorcy lub osobie przez niego upoważnionej nie później niż trzeciego dnia od wszczęcia kontroli. Oczywiście, obowiązek doręczenia przedsiębiorcy upoważnienia do przeprowadzenia kontroli istniał również przed nowelizacją ustawy, ale istotną zmianą jest wprowadzanie wymogów co do treści tego dokumentu, których niezachowanie pociąga za sobą określone skutki.
Dokument ten powinien zawierać: podstawę prawną przeprowadzenia kontroli, nazwę organu kontroli, datę i miejsce wystawienia upoważnienia, imienne wskazanie osób upoważnionych do wykonania danej kontroli oraz numery ich legitymacji służbowych, oznaczenie przedsiębiorcy objętego kontrolą, zakres przedmiotowy kontroli, datę rozpoczęcia i przewidywany termin zakończenia kontroli, podpis osoby udzielającej upoważnienia z podaniem zajmowanego stanowiska lub funkcji. Upoważnienie musi także zawierać pouczenie o prawach i obowiązkach kontrolowanego przedsiębiorcy.
Jeśli upoważnienie nie zawiera wymienionych wyżej elementów, to nie może stanowić podstawy do przeprowadzenia kontroli.
W przypadku, gdy upoważnienie zawiera wprawdzie wszystkie wymagane dane, ale nastąpiła zmiana okoliczności, np. zmieniły się osoby mające przeprowadzić kontrolę, miejsce kontroli lub zakres wykonywania kontroli, wówczas organ zobowiązany jest do wystawienia odrębnego upoważnienia.
Zgodnie z przepisami ustawy o swobodzie działalności gospodarczej organ jest związany zakresem przedmiotowym kontroli, wskazanym przez siebie zarówno w zawiadomieniu o zamiarze przeprowadzenia kontroli, jak też w upoważnieniu i podczas kontroli nie jest uprawniony do jego przekroczenia. W trakcie roku kalendarzowego działalność przedsiębiorcy może być skontrolowana tylko raz w danym zakresie przedmiotowym. Od tej zasady są jednak wyjątki.
Gdy kontrola wykazała rażące naruszenie przepisów prawa przez przedsiębiorcę, organ kontrolujący ma prawo do przeprowadzenia powtórnej kontroli w tym samym roku kalendarzowym.
Czas trwania powtórnej kontroli nie może przekraczać 7 dni. Czas ten nie wlicza się do łącznego czasu kontroli, stanowiącego limit roczny.
Obowiązki przedsiębiorcy
Należy pamiętać, że przepisy w nowym brzmieniu nie tylko chronią interesy przedsiębiorców, ale też wprowadzają pewne dyscyplinujące rozwiązania prawne. Jednym z takich rozwiązań jest złagodzenie wymogu stanowiącego, że czynności kontrolne powinny być dokonywane jedynie w obecności przedsiębiorcy lub osoby przez niego upoważnionej. Praktyka pokazała, iż niektórzy przedsiębiorcy uniemożliwiali przeprowadzenie kontroli, nie wskazując osoby upoważnionej do reprezentowania ich w razie kontroli, pomimo ustawowego obowiązku takiego wskazania. Od 7 marca br. osoby kontrolujące mogą wszcząć i przeprowadzać czynności kontrolne pomimo nieobecności przedsiębiorcy, a także w przypadku, gdy brak jest osoby upoważnionej.
Zgodnie z art. 79a ust. 9 ustawy, w razie nieobecności kontrolowanego przedsiębiorcy lub osoby przez niego upoważnionej, czynności kontrolne mogą być wszczęte po okazaniu legitymacji służbowej pracownikowi kontrolowanego, który może być uznany za osobę, o której mowa w art. 97 ustawy z 23.04.1964 r. - Kodeks cywilny (tj. za osobę czynną w lokalu przedsiębiorstwa przeznaczonym do obsługiwania publiczności), lub w obecności przywołanego świadka, którym powinien być funkcjonariusz publiczny, nie będący jednak pracownikiem organu przeprowadzającego kontrolę.
Tak jak dotychczas, przedsiębiorca jest również obowiązany prowadzić i przechowywać w swojej siedzibie książkę kontroli, którą w przypadku wszczęcia kontroli powinien niezwłocznie okazać kontrolującemu, a także przechowywać upoważnienia i protokoły kontroli.
Nowością jest to, iż dopuszczona została możliwość prowadzenia książki w formie elektronicznej (w takim przypadku ustawodawca wprowadził domniemanie, że dane zawarte w książce kontroli prowadzonej w formie elektronicznej znajdują potwierdzenie w dokumentach przechowywanych przez przedsiębiorcę), a także to, że w przypadku wszczęcia kontroli zamiast książki kontroli przedsiębiorca może okazać wyłącznie odpowiednie jej fragmenty lub wydruki z systemu, poświadczone przez siebie za zgodność z wpisem w książce kontroli.
Prawa przedsiębiorcy
Nie ma wątpliwości, że w wyniku zmiany przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej uległy wzmocnieniu gwarancje ochrony praw przedsiębiorców, co - jak wspomniano wyżej - było główną ideą tych zmian. Przejawem realizacji tej idei jest m.in. wprowadzenie do ustawy przepisów art. 80a i 80b, zgodnie z którymi kontrolę przeprowadza się w siedzibie kontrolowanego lub w miejscu wykonywania działalności gospodarczej oraz w godzinach pracy lub w czasie faktycznego wykonywania działalności gospodarczej przez kontrolowanego. Kontrola lub poszczególne czynności kontrolne, za zgodą kontrolowanego, mogą być przeprowadzane również w siedzibie organu kontroli, jeżeli może to usprawnić prowadzenie kontroli.
Czynności kontrolne powinny być przeprowadzane w sposób sprawny i możliwie niezakłócający funkcjonowania kontrolowanego przedsiębiorcy. Jeśli przedsiębiorca wskaże na piśmie, że przeprowadzane czynności zakłócają w sposób istotny jego działalność gospodarczą, konieczność podjęcia takich czynności powinna być uzasadniona w protokole kontroli.
Nowością jest wprowadzenie szczególnej odpowiedzialności odszkodowawczej za szkodę poniesioną przez przedsiębiorcę na skutek przeprowadzenia czynności kontrolnych z naruszeniem przepisów prawa w zakresie kontroli działalności gospodarczej (art. 77 ust. 4 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej). Dochodzenie roszczenia o naprawienie szkody następuje na zasadach i w trybie określonym w odrębnych przepisach.
Niezależnie od powyższego przedsiębiorca może wnieść sprzeciw wobec podjęcia i wykonywania przez organy kontroli czynności z naruszeniem przepisów wymienionych w art. 84 c ust. 1 usdg. Sprzeciw należy wnieść na piśmie do organu podejmującego i wykonującego kontrolę oraz - także na piśmie - zawiadomić kontrolującego o jego wniesieniu. Termin na wniesienie sprzeciwu to 3 dni robocze od dnia wszczęcia kontroli przez organ kontroli, chyba że dotyczy on przekroczenia przez kontrolujących limitu czasu kontroli. W takim przypadku trzydniowy termin liczy się od dnia, w którym nastąpiło przekroczenie limitu. Przedsiębiorca musi uzasadnić wniesienie sprzeciwu.
Kolejną konsekwencją naruszenia przepisów o kontroli, bardzo istotną z uwagi na ewentualne wydanie decyzji przez organ kontrolujący, jest to, iż zgodnie z art. 77 ust. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej dowody przeprowadzone w toku kontroli przez organ kontroli z naruszeniem przepisów prawa w zakresie kontroli działalności gospodarczej przedsiębiorcy, jeżeli miały istotny wpływ na wyniki kontroli, nie mogą stanowić dowodu w żadnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym, karnym lub karno-skarbowym dotyczącym kontrolowanego przedsiębiorcy.
W celu ochrony interesów przedsiębiorców ustawodawca skrócił także limity czasu kontroli, choć z tego punktu widzenia nie jest to zmiana do końca satysfakcjonująca. Należy bowiem wskazać, że limity czasu kontroli dotyczą wszystkich kontroli danego organu w roku kalendarzowym i nie jest to - jak postulowali przedsiębiorcy - limit czasu kontroli wszystkich organów.
Do 7 marca br. czas trwania wszystkich kontroli danego organu u mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców w jednym roku kalendarzowym nie mógł przekraczać 4 tygodni, a w odniesieniu do pozostałych przedsiębiorców - 8 tygodni. W aktualnym stanie prawnym terminy te uległy dość znacznemu skróceniu, chociaż dalej dotyczą kontroli jednego organu, a nie jak postulowali przedsiębiorcy czasu kontroli wszystkich organów. I tak w odniesieniu do mikroprzedsiębiorców limit czasu kontroli wynosi 12 dni roboczych, małych przedsiębiorców - 18 dni roboczych, średnich przedsiębiorców - 24 dni robocze, a w odniesieniu do pozostałych przedsiębiorców kontrole danego organu w roku kalendarzowym nie mogą przekroczyć 48 dni roboczych.
Istnieją jednak sytuacje, w których nie stosuje się ograniczeń czasowych, np. w przypadku, gdy przeprowadzenie kontroli jest uzasadnione zagrożeniem życia, zdrowia lub środowiska naturalnego.
Organ może również sam przedłużyć czas trwania kontroli, ale jedynie z przyczyn od niego niezależnych. Ma przy tym obowiązek uzasadnić takie przedłużenie na piśmie. Uzasadnienie doręcza się przedsiębiorcy i wpisuje do książki kontroli przed podjęciem dalszych czynności kontrolnych. Przedłużenie czasu trwania kontroli nie może jednak naruszać limitów czasu kontroli określonych dla danego typu przedsiębiorców.
Przedstawiłyśmy zaledwie kilka aspektów zmiany przepisów dotyczących kontroli praktyk lekarskich.
Temat ten, budzący wiele emocji wśród lekarzy i lekarzy dentystów prowadzących praktyki, był omawiany na ostatnim posiedzeniu KS NRL, jest przedmiotem opracowania Komisji Stomatologicznej NRL i zostanie rozesłany do komisji stomatologicznych OIL.
Anna Lella i Katarzyna Godlewska
Gazeta Lekarska 2009-04 - pismo izb lekarskich. Wydawca: Naczelna Rada Lekarska.
Dla członków izb lekarskich bezpłatnie.
Przepisy ustawy z 5.12.1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty jednoznacznie wskazują, że wykonywanie zawodu lekarza w formie indywidualnej bądź grupowej praktyki lekarskiej jest prowadzeniem działalności regulowanej, w rozumieniu przepisów ustawy z 2.07.2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, czyli działalności gospodarczej, której wykonywanie wymaga spełnienia szczególnych warunków, określonych przepisami prawa.
W Polsce działa około czterdziestu inspekcji, organów administracji, które są uprawnione do kontroli działalności przedsiębiorców. Lista tych instytucji, które mogą nas kontrolować jest długa: okręgowe rady lekarskie, organy podatkowe, NFZ, minister właściwy do spraw zdrowia, inspektorzy ZUS, Państwowa Inspekcja Sanitarna, Państwowa Inspekcja Pracy, organy Ochrony Środowiska, Straż Miejska, Inspektor Ochrony Danych Osobowych, Najwyższa Izba Kontroli, organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, Państwowa Straż Pożarna.
Nawet w przypadku, gdy kontrole działalności wykonywanej przez lekarzy leżą w kompetencji tylko części z nich, to i tak warto zastanowić się nad tym, jakie prawa i obowiązki ma kontrolowany przedsiębiorca. Nadarza się ku temu dobra okazja, gdyż 7 marca br. weszła w życie znowelizowana ustawa o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 4.02.2009, nr 18, poz. 97), która uregulowała m.in. niektóre zasady przeprowadzania kontroli w zarejestrowanych podmiotach. Zgodnie z zapowiedziami autorów projektu tych zmian (Komisja Sejmowa "Przyjazne Państwo") nowelizacja ma zmniejszyć uciążliwość kontroli (czytaj "ucywilizować" tę sferę).
Znamienna wydaje się już sama zmiana tytułu Rozdziału 5 wspomnianej ustawy, który zamiast "Kontrola przedsiębiorcy" otrzymał nazwę "Kontrola działalności gospodarczej przedsiębiorcy". Zmiana ta, choć być może nie ma wymiaru praktycznego, to poprzez doprecyzowanie, że kontroli podlega nie sam przedsiębiorca, a prowadzona przez niego działalność, dobrze - jak się wydaje - oddaje "ducha" zmian.
Warto więc poszukać odpowiedzi na pytanie - jakie, istotne z punktu widzenia lekarzy i lekarzy dentystów prowadzących działalność gospodarczą, aspekty kontroli uległy zmianie.
Wszczęcie kontroli
Zasadne jest rozpoczęcie powyższej analizy od momentu wszczęcia kontroli, bo na tym etapie zmiany są bardzo znaczące. Niezapowiedziane kontrole mogą być przeprowadzane tylko wyjątkowo (jedynie w przypadkach określonych w art. 79 ust. 2), ustawa bowiem wprowadza wymóg powiadomienia przedsiębiorcy o zamiarze przeprowadzenia kontroli. Takie zawiadomienie, oprócz oznaczenia organu, daty i miejsca wystawienia, oznaczenia przedsiębiorcy, podpisu osoby upoważnionej do zawiadomienia, musi zawierać również wskazanie zakresu przedmiotowego kontroli.
W razie otrzymania takiego zawiadomienia należy oczywiście liczyć się z wizytą kontrolerów. Istotną jednak z punktu widzenia przedsiębiorców zmianą jest to, iż kontrola, której dotyczy zawiadomienie, może być przeprowadzona najwcześniej po upływie 7 dnia, a najpóźniej do 30 dnia od doręczenia zawiadomienia, chyba że przedsiębiorca złoży wniosek o przeprowadzenie kontroli przed upływem siedmiodniowego terminu.
W art. 79 ust. 2 wymienione są odstępstwa, które zwalniają organ z obowiązku powiadomienia o zamiarze przeprowadzenia kontroli. Należą do nich: przeciwdziałanie popełnieniu przestępstwa lub wykroczenia, przeciwdziałanie popełnieniu przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego lub zabezpieczenie dowodów jego popełnienia. Ponadto, jeśli przeprowadzenie kontroli jest uzasadnione bezpośrednim zagrożeniem życia, zdrowia, środowiska naturalnego lub przedsiębiorca nie ma adresu zamieszkania czy adresu siedziby (w takim przypadku nie ma możliwości przeprowadzenia kontroli, bo organ kontrolujący nie wie gdzie mieści się firma, należy to jakoś inaczej sformułować, bowiem jeżeli ktoś jest przedsiębiorcą w rozumieniu prawa, to w rejestrze musi mieć podany adres), lub doręczanie pism na podane adresy było bezskuteczne lub utrudnione, to również może być podstawą odstępstwa od powiadomienia o kontroli.
Upoważnienie do przeprowadzenia kontroli
Zgodnie ze znowelizowanymi przepisami kontrolować działalność gospodarczą przedsiębiorcy mogą pracownicy organów kontroli lub, jeżeli przepisy szczególne taką sytuację dopuszczają, osoby nie będące pracownikami takiego organu. Należy jednak pamiętać, że osoby te oprócz legitymacji służbowej muszą również posiadać upoważnienie do przeprowadzenia kontroli. Nawet w przypadku, gdy przepisy szczególne dopuszczają możliwość podjęcia kontroli po okazaniu samej legitymacji, to i tak upoważnienie winno być doręczone przedsiębiorcy lub osobie przez niego upoważnionej nie później niż trzeciego dnia od wszczęcia kontroli. Oczywiście, obowiązek doręczenia przedsiębiorcy upoważnienia do przeprowadzenia kontroli istniał również przed nowelizacją ustawy, ale istotną zmianą jest wprowadzanie wymogów co do treści tego dokumentu, których niezachowanie pociąga za sobą określone skutki.
Dokument ten powinien zawierać: podstawę prawną przeprowadzenia kontroli, nazwę organu kontroli, datę i miejsce wystawienia upoważnienia, imienne wskazanie osób upoważnionych do wykonania danej kontroli oraz numery ich legitymacji służbowych, oznaczenie przedsiębiorcy objętego kontrolą, zakres przedmiotowy kontroli, datę rozpoczęcia i przewidywany termin zakończenia kontroli, podpis osoby udzielającej upoważnienia z podaniem zajmowanego stanowiska lub funkcji. Upoważnienie musi także zawierać pouczenie o prawach i obowiązkach kontrolowanego przedsiębiorcy.
Jeśli upoważnienie nie zawiera wymienionych wyżej elementów, to nie może stanowić podstawy do przeprowadzenia kontroli.
W przypadku, gdy upoważnienie zawiera wprawdzie wszystkie wymagane dane, ale nastąpiła zmiana okoliczności, np. zmieniły się osoby mające przeprowadzić kontrolę, miejsce kontroli lub zakres wykonywania kontroli, wówczas organ zobowiązany jest do wystawienia odrębnego upoważnienia.
Zgodnie z przepisami ustawy o swobodzie działalności gospodarczej organ jest związany zakresem przedmiotowym kontroli, wskazanym przez siebie zarówno w zawiadomieniu o zamiarze przeprowadzenia kontroli, jak też w upoważnieniu i podczas kontroli nie jest uprawniony do jego przekroczenia. W trakcie roku kalendarzowego działalność przedsiębiorcy może być skontrolowana tylko raz w danym zakresie przedmiotowym. Od tej zasady są jednak wyjątki.
Gdy kontrola wykazała rażące naruszenie przepisów prawa przez przedsiębiorcę, organ kontrolujący ma prawo do przeprowadzenia powtórnej kontroli w tym samym roku kalendarzowym.
Czas trwania powtórnej kontroli nie może przekraczać 7 dni. Czas ten nie wlicza się do łącznego czasu kontroli, stanowiącego limit roczny.
Obowiązki przedsiębiorcy
Należy pamiętać, że przepisy w nowym brzmieniu nie tylko chronią interesy przedsiębiorców, ale też wprowadzają pewne dyscyplinujące rozwiązania prawne. Jednym z takich rozwiązań jest złagodzenie wymogu stanowiącego, że czynności kontrolne powinny być dokonywane jedynie w obecności przedsiębiorcy lub osoby przez niego upoważnionej. Praktyka pokazała, iż niektórzy przedsiębiorcy uniemożliwiali przeprowadzenie kontroli, nie wskazując osoby upoważnionej do reprezentowania ich w razie kontroli, pomimo ustawowego obowiązku takiego wskazania. Od 7 marca br. osoby kontrolujące mogą wszcząć i przeprowadzać czynności kontrolne pomimo nieobecności przedsiębiorcy, a także w przypadku, gdy brak jest osoby upoważnionej.
Zgodnie z art. 79a ust. 9 ustawy, w razie nieobecności kontrolowanego przedsiębiorcy lub osoby przez niego upoważnionej, czynności kontrolne mogą być wszczęte po okazaniu legitymacji służbowej pracownikowi kontrolowanego, który może być uznany za osobę, o której mowa w art. 97 ustawy z 23.04.1964 r. - Kodeks cywilny (tj. za osobę czynną w lokalu przedsiębiorstwa przeznaczonym do obsługiwania publiczności), lub w obecności przywołanego świadka, którym powinien być funkcjonariusz publiczny, nie będący jednak pracownikiem organu przeprowadzającego kontrolę.
Tak jak dotychczas, przedsiębiorca jest również obowiązany prowadzić i przechowywać w swojej siedzibie książkę kontroli, którą w przypadku wszczęcia kontroli powinien niezwłocznie okazać kontrolującemu, a także przechowywać upoważnienia i protokoły kontroli.
Nowością jest to, iż dopuszczona została możliwość prowadzenia książki w formie elektronicznej (w takim przypadku ustawodawca wprowadził domniemanie, że dane zawarte w książce kontroli prowadzonej w formie elektronicznej znajdują potwierdzenie w dokumentach przechowywanych przez przedsiębiorcę), a także to, że w przypadku wszczęcia kontroli zamiast książki kontroli przedsiębiorca może okazać wyłącznie odpowiednie jej fragmenty lub wydruki z systemu, poświadczone przez siebie za zgodność z wpisem w książce kontroli.
Prawa przedsiębiorcy
Nie ma wątpliwości, że w wyniku zmiany przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej uległy wzmocnieniu gwarancje ochrony praw przedsiębiorców, co - jak wspomniano wyżej - było główną ideą tych zmian. Przejawem realizacji tej idei jest m.in. wprowadzenie do ustawy przepisów art. 80a i 80b, zgodnie z którymi kontrolę przeprowadza się w siedzibie kontrolowanego lub w miejscu wykonywania działalności gospodarczej oraz w godzinach pracy lub w czasie faktycznego wykonywania działalności gospodarczej przez kontrolowanego. Kontrola lub poszczególne czynności kontrolne, za zgodą kontrolowanego, mogą być przeprowadzane również w siedzibie organu kontroli, jeżeli może to usprawnić prowadzenie kontroli.
Czynności kontrolne powinny być przeprowadzane w sposób sprawny i możliwie niezakłócający funkcjonowania kontrolowanego przedsiębiorcy. Jeśli przedsiębiorca wskaże na piśmie, że przeprowadzane czynności zakłócają w sposób istotny jego działalność gospodarczą, konieczność podjęcia takich czynności powinna być uzasadniona w protokole kontroli.
Nowością jest wprowadzenie szczególnej odpowiedzialności odszkodowawczej za szkodę poniesioną przez przedsiębiorcę na skutek przeprowadzenia czynności kontrolnych z naruszeniem przepisów prawa w zakresie kontroli działalności gospodarczej (art. 77 ust. 4 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej). Dochodzenie roszczenia o naprawienie szkody następuje na zasadach i w trybie określonym w odrębnych przepisach.
Niezależnie od powyższego przedsiębiorca może wnieść sprzeciw wobec podjęcia i wykonywania przez organy kontroli czynności z naruszeniem przepisów wymienionych w art. 84 c ust. 1 usdg. Sprzeciw należy wnieść na piśmie do organu podejmującego i wykonującego kontrolę oraz - także na piśmie - zawiadomić kontrolującego o jego wniesieniu. Termin na wniesienie sprzeciwu to 3 dni robocze od dnia wszczęcia kontroli przez organ kontroli, chyba że dotyczy on przekroczenia przez kontrolujących limitu czasu kontroli. W takim przypadku trzydniowy termin liczy się od dnia, w którym nastąpiło przekroczenie limitu. Przedsiębiorca musi uzasadnić wniesienie sprzeciwu.
Kolejną konsekwencją naruszenia przepisów o kontroli, bardzo istotną z uwagi na ewentualne wydanie decyzji przez organ kontrolujący, jest to, iż zgodnie z art. 77 ust. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej dowody przeprowadzone w toku kontroli przez organ kontroli z naruszeniem przepisów prawa w zakresie kontroli działalności gospodarczej przedsiębiorcy, jeżeli miały istotny wpływ na wyniki kontroli, nie mogą stanowić dowodu w żadnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym, karnym lub karno-skarbowym dotyczącym kontrolowanego przedsiębiorcy.
W celu ochrony interesów przedsiębiorców ustawodawca skrócił także limity czasu kontroli, choć z tego punktu widzenia nie jest to zmiana do końca satysfakcjonująca. Należy bowiem wskazać, że limity czasu kontroli dotyczą wszystkich kontroli danego organu w roku kalendarzowym i nie jest to - jak postulowali przedsiębiorcy - limit czasu kontroli wszystkich organów.
Do 7 marca br. czas trwania wszystkich kontroli danego organu u mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców w jednym roku kalendarzowym nie mógł przekraczać 4 tygodni, a w odniesieniu do pozostałych przedsiębiorców - 8 tygodni. W aktualnym stanie prawnym terminy te uległy dość znacznemu skróceniu, chociaż dalej dotyczą kontroli jednego organu, a nie jak postulowali przedsiębiorcy czasu kontroli wszystkich organów. I tak w odniesieniu do mikroprzedsiębiorców limit czasu kontroli wynosi 12 dni roboczych, małych przedsiębiorców - 18 dni roboczych, średnich przedsiębiorców - 24 dni robocze, a w odniesieniu do pozostałych przedsiębiorców kontrole danego organu w roku kalendarzowym nie mogą przekroczyć 48 dni roboczych.
Istnieją jednak sytuacje, w których nie stosuje się ograniczeń czasowych, np. w przypadku, gdy przeprowadzenie kontroli jest uzasadnione zagrożeniem życia, zdrowia lub środowiska naturalnego.
Organ może również sam przedłużyć czas trwania kontroli, ale jedynie z przyczyn od niego niezależnych. Ma przy tym obowiązek uzasadnić takie przedłużenie na piśmie. Uzasadnienie doręcza się przedsiębiorcy i wpisuje do książki kontroli przed podjęciem dalszych czynności kontrolnych. Przedłużenie czasu trwania kontroli nie może jednak naruszać limitów czasu kontroli określonych dla danego typu przedsiębiorców.
Przedstawiłyśmy zaledwie kilka aspektów zmiany przepisów dotyczących kontroli praktyk lekarskich.
Temat ten, budzący wiele emocji wśród lekarzy i lekarzy dentystów prowadzących praktyki, był omawiany na ostatnim posiedzeniu KS NRL, jest przedmiotem opracowania Komisji Stomatologicznej NRL i zostanie rozesłany do komisji stomatologicznych OIL.
Anna Lella i Katarzyna Godlewska
Gazeta Lekarska 2009-04 - pismo izb lekarskich. Wydawca: Naczelna Rada Lekarska.
Dla członków izb lekarskich bezpłatnie.