Podczas ostatnich dwóch posiedzeń Rady Europejskich Lekarzy Dentystów (CED) poświęcono wiele uwagi projektowi rezolucji "Przyszłość zawodu lekarza dentysty w Europie"


Obowiązująca od 20 października 2007 r. Dyrektywa 2005/36/ WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 7 września 2005 r. (ujednolicony tekst dotychczasowych zapisów nawet z 1978 r.) określa minimalne wymogi szkolenia w zakresie zawodu lekarza dentysty. Dyrektywa wymaga co najmniej 5-letniego nauczania teoretyczno-praktycznego w pełnym wymiarze godzinowym, określa procedurę aktualizowania wymogów szkolenia uwzględniającą postęp naukowy i techniczny. Nie jest jednak pełnym wyrazem aktualnych potrzeb leczniczych społeczeństwa, nie pokazuje dynamiki naszego zawodu w zmieniającej się rzeczywistości. Dziś dentyści w Europie muszą stanąć przed nowymi wyzwaniami.
Dyskusje nad tym zagadnieniem toczą się od bardzo dawna nie tylko na obradach CED.
Ustępująca z funkcji prezydenta FDI Michéle Aerden jako motto swojego przewodzenia Światowej Federacji Dentystycznej obrała trzy zazębiające się obszary: perfekcję, medyczność i etykę, i konsekwentnie realizowała podjętą deklarację. Dr Aerden znacząco wzmocniła pozycję stomatologii jako zawodu medycznego. Nie jesteśmy sprzedawcami zębów! Jesteśmy lekarzami stomatologami, a nasza profesja coraz bardziej staje się integralną częścią medycyny. Naszym priorytetem jest dbałość o najwyższą jakość zarówno zawodową, jak i w strukturach funkcjonowania FDI - twierdziła niezmiennie. Apelowała o promowanie zdrowia jamy ustnej jako części zdrowia ogólnego, o stworzenie forum w celu wprowadzenia zmian polityki zdrowotnej, zmiany myślenia w kierunku uświadamiania o zdrowiu jamy ustnej w skali globalnej (aniżeli zebrania funduszy). Podkreślała, że musimy nawiązać i zacieśnić współpracę z przedstawicielami innych profesji medycznych oraz zaakcentować naszą obecność uczestnicząc jako partnerzy w zebraniach i kongresach ogólnomedycznych.
Szczególna aktywność dr Aerden i jej konsekwencja w realizacji podjętych deklaracji umożliwiła przygotowanie gruntu do prac nad uchwałą określającą "nowe" oblicze zawodu.
Pierwsza odsłona zarysu rezolucji "Lekarz dentysta przyszłości" odbyła się podczas wiosennego zgromadzenia CED w Londynie. Grupa robocza pod przewodnictwem Constantina Oulisa przygotowała dokument rysujący ogólną strategię zawodu.
Stomatologia jest nadal często oceniana przez społeczeństwo i niektóre kręgi medyczne nie jak poważny dział medycyny, a jedynie jako dobre rzemiosło, dla którego ważniejsza jest sprawność manualna i doświadczenie niż rzetelna nauka. Króluje tu klasyczne angielskie powiedzenie o zawodzie drill and fill; tak właśnie cała nasza praca trywialnie sprowadzana jest do łatania dziur w zębach.
Tymczasem ton rezolucji nadawało umedycznienie zawodu lekarza dentysty jako niezbędnego wymogu zapewnienia odpowiedniej opieki pacjentom. Podkreślano szczególne potrzeby starzejącego się społeczeństwa, rolę lekarza dentysty w wykrywaniu wczesnych objawów chorób ogólnych, konieczność zacieśniania współpracy z lekarzami innych specjalności, nieodzowność oparcia nowoczesnej stomatologii na faktach.
Projekt przyjęcia europejskiego dokumentu opisującego kluczowe kierunki nowoczesnej stomatologii od dawna pojawia się na międzynarodowych spotkaniach lekarzy dentystów. Potrzebę umedycznienia edukacji dentystycznej dostrzegają wszyscy, towarzyszy temu jednak obawa przed "nowym". Nad ujednoliceniem i aktualizacją edukacji uniwersyteckiej pracuje też nieustannie Europejskie Towarzystwo ds. Nauczania Stomatologii (ADEE).
Mimo to obraz dentysty w Europie jest zróżnicowany. Są dentyści, lekarze dentyści i specjaliści stomatologii, tj. absolwenci medycyny ze specjalizacją w zakresie stomatologii. Przyjęta rezolucja daje możliwość spotkania się w pół drogi.
Propozycja opracowana przez Constantina Oulisa, Marco Landiego i Rolanda Svenssona była tak żywo dyskutowana na wiosennym posiedzeniu, że z powodu licznych wątpliwości, pytań i obaw delegatów z poszczególnych państw członkowskich nie można było zakończyć dyskursu spójną konkluzją. Koledzy z poszczególnych państw mieli uwagi do treści i objętości (czy nie zbyt ogólnie). Pytano, czy taka propozycja zmusi do wydłużenia okresu studiów o rok czy nawet dwa, sugerowano, aby kształcenie medyczne przeprowadzić w ciągu dwuletnich studiów podyplomowych. Nie zdołano też uniknąć wymiany zdań na temat rosnącej konieczności stażu podyplomowego. Co najważniejsze nie było głosów odrzucających ideę, jednakże znaczące rozbieżności opinii i obawy o realizację spowodowały przesunięcie debaty na jesienne spotkanie.
Rok 2007 obfitował w europejskie i światowe wydarzenia odnoszące się do zdrowia jamy ustnej i znaczenia naszego zawodu. Światowe Zgromadzenie Zdrowia w dn. 14-19 maja 2007 r. przyjęło Rezolucję zgłoszoną przez Światową Federację Stomatologiczną FDI oraz Raport Sekretariatu, określający ramową politykę dla poprawy zdrowia jamy ustnej. Również Konferencja Okrągłego Stołu Health Strategies in Europe w dn. 12-13 lipca 2007 r. w Lizbonie, w ramach portugalskiej prezydencji UE, zajęła się zdrowiem jamy ustnej i jej powiązaniem ze schorzeniami ogólnymi, poświęcając tym zagadnieniom odrębną sesję. 12 września ustanowiono Dniem Zdrowia Jamy Ustnej.
Unia Europejska, wychodząc naprzeciw narastającemu zróżnicowaniu socjalnemu, nierówności ekonomicznej, globalizacji, starzeniu się społeczeństwa oraz bardzo intensywnemu rozwojowi technologicznemu próbuje stworzyć zintegrowaną Strategię Zdrowia.
Stomatologia może odegrać istotną rolę w tych nowych zadaniach. Promocja zdrowia jamy ustnej powinna być integralną częścią ogólnej promocji zdrowia wśród Europejczyków, gdyż jest determinantą zdrowia ogólnego i jakości życia, zwłaszcza że stany chorobowe jamy ustnej zajmują czwarte miejsce na świecie pod względem kosztów ich leczenia.
Głównym celem Rady Europejskich Lekarzy Dentystów, reprezentującej ponad 300 tys. lekarzy dentystów w Europie, jest promocja wysokich standardów w stomatologii i opiece stomatologicznej dla obywateli Europy.
Ostatecznie uchwałę o zarysie przyszłości zawodu lekarz dentysty przyjęto jednogłośnie na posiedzeniu plenarnym Rady Europejskich Lekarzy Dentystów 30 listopada 2007 r., która odnosi się do lekarzy już funkcjonujących na rynku.
Formułuje ona ideę zawodu, cechy i zadania lekarza dentysty przyszłości, nakreśla przyszłe ramy praktyki dentystycznej.
Rezolucja jest nie tylko dokumentem określającym kierunek naukowy zawodu. Należy ją również traktować jako dokument polityczny, pokazujący nowe oblicze lekarza dentysty, jego rolę, korelacje ze zdrowiem ogólnym i rosnący prestiż zawodowy.
Dla nas to żadna rewolucja, tak właśnie wygląda polski stomatolog czy też lekarz dentysta. Migracja kadry medycznej po wejściu do UE jest na to doskonałym dowodem. Polscy stomatolodzy są bardzo cenieni, wręcz poszukiwani. No cóż! Choć w tej dziedzinie nie musimy doganiać Europy. Dzięki wytrwałości naszej kadry dydaktycznej programy kształcenia, mimo koniecznych zmian dostosowawczych, nie zostały ograniczone w zakresie ogólnomedycznym. Polskie studia stomatologiczne właśnie takie są, bogate w zagadnienia ogólnolekarskie. Choć robiono nam z tego zarzut przed wejściem do Unii, teraz dostrzeżono zalety i konieczność podążania w tym kierunku.
Polski wkład w tę debatę sięga czasów profesora Cieszyńskiego, który poświęcił życie podnoszeniu rangi i prestiżu zawodu stomatologa, rozsławiając swoje dzieło w Europie i świecie. Pokazał ówczesnym dentystom kierunek, do jakiego należy zmierzać. Śmiało poruszał się na gruncie europejskim - w Międzynarodowej Federacji Dentystycznej (FDI) oraz Międzynarodowym Stowarzyszeniu Stomatologicznym (ASI). Wraz z naukowcami z Niemiec wysunął propozycje opracowania wspólnych programów kształcenia lekarzy dentystów i lekarzy stomatologów... Już w 1926 r. opublikował projekt ustawy normującej wykształcenie stomatologów w Polsce... Stawiając swoim studentom i absolwentom wysoko poprzeczkę... wywalczył im równy status zawodowy z lekarzami innych specjalności oraz członkostwo we Lwowskiej Izbie Lekarskiej . Tylko absolwenci uniwersyteckich studiów lekarsko-dentystycznych, a później lekarsko- stomatologicznych mogli być członkami izb lekarskich. W przemowach mówił o stomatologii polskiej "macosze dziecko ogólnej medycyny", występował z programem integracji środowiska zawodowego i ujednolicenia studiów - pisze o naszym mistrzu publicysta historyczny "Gazety Lekarskiej" Zygmunt Wiśniewski.
Minęło lat wiele, wiek cały, zawirowania wojenne i trudne powojenne losy kraju spowodowały, że o ideach Profesora zapomniano w Europie. My je pamiętamy i wracamy do nich obecnie.
Treść Uchwały Rady Europejskich Lekarzy Dentystów (CED) dostępna jest na stronie KS NRL www.stomatologia.nil.org.pl

Anna Lella


Gazeta Lekarska 2008-04 - pismo izb lekarskich. Wydawca: Naczelna Rada Lekarska.
Dla członków izb lekarskich bezpłatnie.