Kiedy 11 stycznia br. minister Zbigniew Religa szczycił się przed kamerami wynikami ankiety wieńczącej kolosalną, jak się wyraził, podwyżkę wynagrodzeń w służbie zdrowia, zapytałem jaką sumę przeznacza się rocznie na wynagrodzenia 118 tys. czynnych zawodowo lekarzy w Polsce. Moje pytanie powtórzyły wszystkie dzienniki telewizyjne. Niestety, odpowiedzi nie mam do dziś. Ale dowiedziałem się wówczas, że ordynatorzy i ich zastępcy zarabiają od listopada ub. r. przeciętnie brutto 6417 zł, lekarze z II stopniem specjalizacji - 4531 zł, z I stopniem - 3672 zł, a bez specjalizacji - 3232 zł. Czy średnia arytmetyczna lepiej oddaje rzeczywisty poziom przeciętnych zarobków niż średnia, na którą bardzo wpływają wartości skrajne? Nie przypominam sobie, aby mój syn, lekarz stażysta w wojewódzkim szpitalu w Lublinie, chwalił się kiedykolwiek choćby połową takiej pensji.

W poprzednim numerze "Gazety Lekarskiej" pisałem o nadużyciach towarzyszących wykrywaniu przestępstw lekarskich. Mimo licznych oświadczeń, apeli, stanowisk oraz listów kierowanych w tej sprawie przez przedstawicieli środowiska lekarskiego różnych szczebli do polityków i świata mediów (zwracała na to uwagę także Rada Etyki Mediów), nadal trwa nieustająca licytacja sensacji, których poszukuje się w ochronie zdrowia. Nie jestem wyznawcą spiskowej teorii dziejów, ale naprawdę wygląda to na "przygotowanie artyleryjskie".

Najgorszym następstwem sprawy, która mnie dotknęła, było to, że przez wiele dni byłem wyłączony z obsługi chorych, podczas gdy w klinice, którą kieruję, stale przebywa kilkadziesiąt osób w podobnej sytuacji zagrożenia życia jak Bartek Misiak. Lekarz powinien mieć wolną głowę po to, aby myśleć, jak ich ratować. Nie są to sprawy ani błahe, ani łatwe. Zamiast zajmować się chorymi udzielałem wywiadów, wyjaśniałem zarzuty przed specjalnie powołaną komisją. Pisząc te słowa kontynuuję tę działalność.

Można uciekać daleko, aby nie słyszeć wielkanocnego Alleluja, ale wszędzie dogoni nas prawda, że Chrystusa nie można zabić, nie można przywalić w grobie, nie można się Go pozbyć. Można nająć kłamliwych ludzi, aby głosili, że Jezusa wykradli uczniowie, że Go nie ma - można Jezusa wymazać z podręcznika, wizerunki zniekształcić, sprowadzić do mitu. Zawsze sporo jest takich, co zarabiają na kłamstwie i oszustwie.

Teorię głoszącą, że lekarz praktyk najlepiej wie co zaordynować choremu, współczesny świat odrzuca na wiele sposobów. Zwolennicy osobliwych poglądów wprawdzie przy innych okazjach przyznają, że między lekarzem a pacjentem istnieje tzw. asymetria wiedzy, jak to eufemistycznie określają podręczniki marketingu, ale dziwnym trafem nie przekłada się to na powszechne uznanie i aprobatę uprawnień decyzyjno-terapeutycznych lekarza. Bo cóż z tego, że lekarz wie więcej? Wiedzieć lepiej - to jest to!

Każdy lekarz, w interesie swoich pacjentów, ale i własnym, powinien obserwować skuteczność przepisywanych leków. W przypadku wystąpienia działań niepożądanych zgłaszać ten fakt do Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych. Zalecenie to, a zwłaszcza jego druga część, nie jest w środowisku medycznym ani popularna, ani też przestrzegana. Taką opinię formułują pracownicy Urzędu Rejestracji, odpowiedzialni za monitorowanie leków w naszym kraju. Wprowadzenie każdego produktu leczniczego na rynek poprzedzają badania kliniczne. Są one prowadzone z udziałem stosunkowo niewielkiej liczby chorych - ok. 1,5 tys. osób w przypadku nowych leków. Po wejściu produktu na rynek jest on ordynowany milionom pacjentów.

Przepisy dyrektywy nie powinny być zmieniane w kierunku liberalnym - głosi stanowisko CPME, a takiego kierunku domaga się m.in. Polska. "Flexicurity" to nowe słowo, robiące zawrotną karierę w Unii Europejskiej. Powstało ono z wyrazów: "flexibility" (elastyczność) i "security" (bezpieczeństwo). A wymyślono je, aby zrobić coś z organizacją pracy, przede wszystkim lekarzy. O tym słowie mowa też była na konferencji CPME. Organizacja bowiem nie chciała, by jej głos nie liczył się w europejskiej debacie nt. reformy prawa pracy, która dotyczyć będzie ochrony zdrowia. Tę debatę zainicjowała Komisja Europejska; tradycyjnie dzieje się tak w Unii, zanim KE przygotuje projekty nowego prawa.

Co to znaczy lekarska autonomia? I czy jest zagrożona? Takie pytanie postawiła Islandka Katrin Fjeldsted i sprowokowała burzliwą dyskusję. Na początku było słowo... A raczej kilka. I chodzi tu m.in. o język angielski. Bo rzeczywiście, w dokumentach unijnych oraz w prawie poszczególnych krajów coraz częściej zamiast o "lekarzu", mowa jest o "pracowniku ochrony zdrowia" (health care worker) czy "świadczeniodawcy w ochronie zdrowia" (health care provider). "Te zmiany są często pochodną presji wywieranej przez innych niż lekarze pracowników ochrony zdrowia, którzy chcieliby być tak widocznymi na rynku usług jak wcześniej byli lekarze.

Mówiąc o bezpośrednich dopłatach pacjentów do udzielanych im świadczeń zdrowotnych warto przypomnieć brzmienie artykułu 68 ustęp 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej: Obywatelom, niezależnie od ich sytuacji materialnej, władze publiczne zapewniają równy dostęp do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych. Warunki i zakres udzielania świadczeń określa ustawa. Świadomość treści tego przepisu jest fundamentalna dla dalszych rozważań, gdyż wciąż wiele osób nie znających precyzyjnie tego zapisu mówi o istniejącym jakoby konstytucyjnym nakazie bezpłatnej opieki zdrowotnej. Powyższy przepis nakazuje jedynie, aby dostęp do świadczeń finansowanych ze środków publicznych był równy.

Ustawa o zawodach lekarza i lekarza dentysty od czasu powstania była ponad dwadzieścia razy nowelizowana i poprawiana, wciąż udoskonalana i dostosowywana do aktualnych potrzeb, dzielnie podążająca za szybkim tempem zmian zarówno ustrojowych, jak i społecznych, ustawa o zawodach lekarza i lekarza dentysty ma się dobrze. Właśnie mija 10 lat, odkąd została uchwalona. Jubileusz stał się okazją do zorganizowania w siedzibie NIL konferencji, która 9 marca zgromadziła szerokie grono "ojców założycieli", czyli twórców pierwszej wersji ustawy, a także ludzi, którzy w czasie dziesięciu lat jej obowiązywania pracowali nad kolejnymi nowelizacjami dokumentu.

Wielu pacjentów nie wie i nie korzysta z różnych ulg i przywilejów podatkowych. Uprawnienia te dotyczą głównie rencistów i osób niepełnosprawnych. Szczególnie interesują mnie 2 grupy ulg i przywilejów, które mają bezpośredni wpływ na poziom świadczonej opieki medycznej. Są to ulgi wynikające zarówno z Kodeksu pracy oraz z Ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych.

Mieczysław Michałowicz praktykował jako lekarz nie tylko w warszawskich klinikach dziecięcych. Wyspecjalizował się w pediatrii, ale wcześniejsze doświadczenia miał wielorakie. Tuż po ukończeniu studiów w renomowanej petersburskiej Wojskowej Akademii Medycznej podjął pracę lekarza fabrycznego w hucie Handtkego w Częstochowie. Wysiedlony z granic imperium carskiego odbywał staże lekarza pediatry w klinikach Wiednia, Bonn, Paryża i Strasburga. W czasie I wojny światowej był lekarzem wojskowym w szpitalach armii austriackiej. Po powrocie do wolnej Polski - pracę rozpoczął od wojskowego Szpitala Ujazdowskiego.

Jako przewodniczącemu komitetu organizacyjnego I Zjazdu Naukowego Lekarzy Dentystów przypada mi zaszczyt powitać kolegów, którzy przybyli z całej Polski, mianowicie: stomatologów z Małopolski, lekarzy-dentystów typu niemieckiego z Wielkopolski, lekarzy-dentystów i dentystów typu rosyjskiego z byłej Kongresówki. W ten wyszukany sposób w lipcu 1923 r. we Lwowie Antoni Cieszyński witał 200 uczestników pierwszego w Polsce zjazdu lekarzy-dentystów.