Pytanie lekarza: Od 3 lat robię specjalizację z psychiatrii w trybie rezydenckim w szpitalu klinicznym. Kierownikiem specjalizacji jest ordynator oddziału szpitala psychiatrycznego, który znajduje się w sąsiednim mieście. Kilka dni temu dostałem pismo z kliniki, zgodnie z którym mam zmienić szefa specjalizacji na osobę pracującą w tejże klinice (nie podano mi podstawy prawnej tej decyzji).
W podobnej sytuacji jest kilkanaście osób w regionie.
Czy taka zmiana kierownika specjalizacji jest możliwa i czy mogę odmówić zmiany kierownika specjalizacji? Czy nie jest tak, że prawo nie działa wstecz (3 lata temu moja decyzja o wyborze kierownika specjalizacji była przyjęta z dużą aprobatą)?

Odpowiedź prawnika: Przepisy nie zabraniają dokonywania zmiany kierownika specjalizacji, ale rozporządzenie ministra zdrowia z 20 października 2005 r. w sprawie specjalizacji lekarzy i lekarzy dentystów zawiera przepis przejściowy nakazujący dokończenie specjalizacji trwających w dniu wejścia w życie nowych zasad pod kierunkiem wybranych na początku specjalizacji kierowników. W tym aspekcie zasada nie działania prawa wstecz jest zachowana.
Uzasadnienie:
Podstawą prawną odbywania specjalizacji przez lekarzy jest art. 16 ustawy z 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (Dz. U. z 2002 r. nr 21, poz. 204, z późn. zm.; dalej jako: u.z. l.) Z delegacji art. 16 ust. 2 u.z. l.. szczegółowe zasady odbywania specjalizacji reguluje rozporządzenie ministra zdrowia z 20 października 2005 r. w sprawie specjalizacji lekarzy i lekarzy dentystów (Dz. U. z 2005 r. nr 213, poz. 1779). Z pytania wynika, że specjalizacja została rozpoczęta, gdy obowiązywało rozporządzenie ministra zdrowia z 6 sierpnia 2001 r. w sprawie specjalizacji lekarzy i lekarzy stomatologów (Dz. U. z 2001 r. nr 83, poz. 905, z późn. zm.). Oba akty zawierają tę samą zasadę, że kierownikiem specjalizacji jest lekarz wybrany przez lekarza odbywającego specjalizację. Taką treść zawiera § 25 ust. 2 dawnego rozporządzenia oraz § 16 ust. 2, które zawierają nowe przepisy.
Niewielka modyfikacja została wprowadzona w przepisach określających kwalifikacje formalne kierownika specjalizacji, niemniej § 49 nowego rozporządzenia stanowi, że kierownicy specjalizacji oraz lekarze prowadzący staże kierunkowe, wyznaczeni na podstawie dotychczasowych przepisów, pełnią nadal swoje funkcje. Wszystko to oznacza, że nie została naruszona zasada wyboru kierownika specjalizacji przez lekarza odbywającego specjalizację. Jednocześnie przepis przejściowy - zacytowany wyżej - nakazuje utrzymanie funkcji kierowników specjalizacji wybranych przed wejściem w życie nowego rozporządzenia. Jeżeli zatem wniosek o zmianę kierowników wynika z wejścia w życie nowego rozporządzenia, żądanie to jest niezgodne z prawem z mocy § 49.
W pytaniu powołano się na fakt nie istnienia stosunku pracy między kierownikiem specjalizacji a kliniką. Okoliczność ta nie może stanowić podstawy dyskwalifikacji lekarza z kręgu osób uprawnionych do pełnienia funkcji kierownika specjalizacji. § 11 rozporządzenia stanowi bowiem, że kierownikiem specjalizacji może być także lekarz posiadający specjalizację lub tytuł specjalisty w dziedzinie medycyny rodzinnej prowadzących indywidualne specjalistyczne praktyki lekarza rodzinnego lub udzielających świadczeń zdrowotnych w ramach grupowej praktyki lekarskiej albo zatrudnionych w zakładach opieki zdrowotnej w poradniach lekarza rodzinnego lub poradniach udzielających świadczeń zdrowotnych w zakresie kompetencji lekarza rodzinnego.
Nie jest zatem tak, że osoba niezatrudniona w klinice nie może być kierownikiem specjalizacji. Kierownikiem może być każdy, kto posiada specjalizację i praktykuje w jednej z form przewidzianych przepisami u.z. l., tj. w ramach indywidualnej lub grupowej praktyki, w ramach stosunku służbowego bądź umowy o pracę. Chodzi więc o to, by kierownik specjalizacji posiadał tytuł prawny do wykonywania praktyki.

opr. Agnieszka Sieńko
(odpowiedzi udzielono: 27.03.2006 r.)

Pytanie lekarki: Jakie przepisy regulują przywileje matek karmiących, mam na myśli prawo do przerw na karmienie w czasie pracy? Czy ten przywilej ma jakieś ograniczenia czasowe, np. dopóki dziecko skończy rok, albo 2 lata, czy też obejmuje cały okres karmienia?

Odpowiedź prawnika: Przepisy regulujące przywileje matek karmiących co do przerw na karmienie w czasie pracy zawarto w art. 187 § 1 i 2 ustawy Kodeks pracy z 26 czerwca 1974 r. (tekst jedn.: Dz. U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.). Pracownica karmiąca dziecko piersią ma prawo do dwóch półgodzinnych przerw w pracy wliczanych do czasu pracy. Pracownica karmiąca więcej niż jedno dziecko ma prawo do dwóch przerw w pracy, po 45 minut każda. Przerwy na karmienie mogą być na wniosek pracownicy udzielane łącznie. Pracownicy zatrudnionej przez czas krótszy niż 4 godziny dziennie przerwy na karmienie nie przysługują. Jeżeli czas pracy pracownicy nie przekracza 6 godzin dziennie, przysługuje jej jedna przerwa na karmienie.
Są to jedyne przepisy regulujące kwestie przerw na karmienie w czasie pracy matek karmiących. W treści przepisu nie zawarto żadnych ograniczeń czasowych trwania przywileju. Oznacza to, że pracująca matka karmiąca zachowuje prawo do przerw na karmienie do czasu aż zakończy karmienie naturalne.

opr. Tamara Zimna

Pytanie lekarza: Czy można udostępniać na wniosek rodziny protokół sekcyjny w całości?

Odpowiedź prawnika: Protokół sekcyjny jest integralną częścią dokumentacji medycznej pacjenta. Udostępnienie dokumentacji medycznej rodzinie zmarłego powinno obejmować załączony do historii choroby protokół sekcyjny zgodnie z przepisami rozporządzenia ministra zdrowia z 10 sierpnia 2001 r. w sprawie rodzajów dokumentacji medycznej w zakładach opieki zdrowotnej, sposobu jej prowadzenia oraz szczegółowych warunków jej udostępniania (Dz. U. nr 88, poz. 966 z późn. zm.).
W dokumentacji medycznej sporządza się adnotację o dokonaniu lub zaniechaniu sekcji zwłok, z odpowiednim uzasadnieniem (art. 24 ust. 3 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej). Ponadto, z treści § 11 ust. 4 rozporządzenia ministra zdrowia z 10 sierpnia 2001 r. w sprawie rodzajów dokumentacji medycznej w zakładach opieki zdrowotnej, sposobu jej prowadzenia oraz szczegółowych warunków jej udostępniania (Dz. U. nr 88, poz. 966 z późn. zm.) wynika, że w razie wykonania sekcji zwłok do historii choroby dołącza się protokół badania sekcyjnego. W ten sposób protokół sekcyjny jest integralną częścią dokumentacji medycznej pacjenta, stanowiąc element dokumentacji indywidualnej wewnętrznej i jego udostępnienie rodzinie zmarłego powinno odbywać się zgodnie z zasadami rozdziału 6 wspomnianego wyżej rozporządzenia ministra zdrowia.
Zgodnie z treścią § 53 ust. 1 rozporządzenia, w razie śmierci pacjenta dokumentacja indywidualna wewnętrzna jest udostępniana na wniosek osoby przez niego upoważnionej do uzyskiwania dokumentacji w przypadku jego zgonu, na miejscu w zakładzie, za pośrednictwem lekarza prowadzącego.
W razie śmierci pacjenta osoba upoważniona przez pacjenta do uzyskiwania dokumentacji w przypadku jego zgonu może wystąpić do zakładu opieki zdrowotnej o sporządzenie wyciągów, odpisów lub kopii dokumentacji dotyczącej pacjenta. Sporządzenie wyciągów, odpisów lub kopii następuje na koszt wnioskodawcy, za pokwitowaniem. W przypadku, gdy osoba upoważniona zwróci się z takim wnioskiem do zakładu, należy jej udostępnić w formie wyciągu, odpisu lub kopii kompletną dokumentację indywidualną wewnętrzną, wraz z treścią całości protokołu sekcyjnego. W takim wypadku zakres udostępnienia dokumentacji może zawęzić jedynie wnioskodawca.

opr. Tamara Zimna

Materiały udostępnione dzięki uprzejmości Domu Wydawniczego ABC, wydawcy CD-ROM-u "Serwis Prawo i Zdrowie": www.prawoizdrowie.pl