Pytanie lekarza: Kto powinien wydać zaświadczenie oraz kto finansuje koszty wydania zaświadczenia o zdolności do udziału w teście sprawnościowym? Zaświadczenia te są wymagane na studiach o specjalności sportowej oraz do pracy w służbach mundurowych, np. w policji. Czy zaświadczenie może wydać lekarz POZ-u, czy też powinien to być lekarz medycyny pracy lub medycyny sportowej?

Odpowiedź prawnika:
1. Studia o specjalności sportowej są kontynuacją nauki i dlatego finansowanie zaświadczeń koniecznych do podjęcia studiów pochodzi ze środków publicznych czyli z NFZ-u. Wynika to z treści art. 16 ust. 1 pkt 1 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. nr 210, poz. 2135 z późn. zm.). Zaświadczenie takie zasadniczo może zostać wydane przez lekarza podstawowej opieki zdrowotnej. Jeżeli podczas nauki student ma kontakt z czynnikami szkodliwymi, uciążliwymi lub niebezpiecznymi dla zdrowia, zaświadczenie powinno być wydane przez lekarza medycyny pracy posiadającego kwalifikacje zgodne z przepisami rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z 30 maja 1996 r. w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy (Dz. U. nr 69, poz. 332, z późn. zm.). Szczegóły tego rodzaju orzecznictwa reguluje rozporządzenie ministra zdrowia i opieki społecznej z 15 września 1997 r. w sprawie badań lekarskich kandydatów do szkół ponadpodstawowych lub wyższych, uczniów tych szkół oraz studentów i uczestników studiów doktoranckich, którzy w trakcie praktycznej nauki zawodu lub studiów są narażeni na działanie czynników szkodliwych, uciążliwych lub niebezpiecznych dla zdrowia, oraz sposobu dokumentowania tych badań (Dz. U. nr 120, poz. 767, zmiana: Dz. U. z 1998 r. nr 58, poz. 374).
Służba medycyny pracy realizuje zadania określone w ustawie m.in. w odniesieniu do kandydatów do szkół wyższych, którzy w trakcie praktycznej nauki zawodu są narażeni na działanie czynników szkodliwych, uciążliwych lub niebezpiecznych dla zdrowia (zgodnie z treścią art. 5 ust. 1 ustawy z 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy, tekst jednolity: Dz. U. z 2004 r. nr 125, poz. 1317). Skierowanie na badania lekarskie wydane przez odpowiednią szkołę wyższą powinno zawierać informacje o czynnikach szkodliwych, uciążliwych lub niebezpiecznych dla zdrowia występujących w miejscach odbywania studiów lub o braku takich czynników.

2. Zaświadczenie o zdolności do udziału w teście sprawnościowym do pracy, np. w policji może zostać wydane przez lekarza podstawowej opieki zdrowotnej. Zaświadczenie tego rodzaju wydawane jest na życzenie świadczeniobiorcy i jest przez niego finansowane, gdyż nie jest związane z żadną z okoliczności wymienionych w art. 16 ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Badanie nie jest również finansowane przez pracodawcę, ponieważ nie jest to badanie wstępne osoby przyjmowanej do pracy, o którym mowa w art. 229 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy, lecz badanie kandydata do pracy w policji. Zgodnie z treścią art. 16 ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych świadczeniobiorcy na podstawie ustawy nie przysługują orzeczenia o zdolności do prowadzenia pojazdów mechanicznych oraz inne orzeczenia i zaświadczenia lekarskie wydawane na życzenie świadczeniobiorcy, jeżeli nie są one związane z dalszym leczeniem, rehabilitacją, niezdolnością do pracy, kontynuowaniem nauki, uczestnictwem dzieci, uczniów, słuchaczy zakładów kształcenia nauczycieli i studentów w zajęciach sportowych i w zorganizowanym wypoczynku, a także jeżeli nie są wydawane dla celów pomocy społecznej lub uzyskania zasiłku pielęgnacyjnego. Szczegółowe zasady prowadzenia postępowania kwalifikacyjnego w stosunku do osób ubiegających się o przyjęcie do służby w policji określa rozporządzenie ministra spraw wewnętrznych i administracji z 19 maja 2005 r. (Dz. U. nr 97, poz. 822), zgodnie z którym ocenę zdolności fizycznej i psychicznej kandydata do służby w policji, w toku postępowania kwalifikacyjnego, przeprowadza komisja lekarska, podległa ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych. Wśród dokumentów składanych przez osobę ubiegająca się o przyjęcie do pracy w policji rozporządzenie nie wymienia zaświadczenia o zdolności do udziału w teście sprawnościowym. Rozporządzenie to weszło w życie z dniem 1 lipca 2005 r.

opr. Tamara Zimna


Pytanie lekarza: Do szpitala w trybie nagłym trafił 85-letni turysta, obcokrajowiec. Z dokumentów posiadał tylko kartę ubezpieczenia, natomiast paszport i dowód osobisty wraz z rzeczami cudzoziemca zabrali uczestnicy wycieczki. Nikt z rodziny pacjenta nie skontaktował się z nim ani z personelem szpitala. Po zakończeniu leczenia (zgłoszono to dyrekcji ZOZ-u) czekaliśmy na przewiezienie pacjenta transportem sanitarnym do miejsca zamieszkania. O leczeniu oraz transporcie chorego poinformowano konsulat, a po tygodniu również ambasadę kraju, z którego pochodził turysta. Dopiero po trzech tygodniach pacjent został przewieziony do domu.

Komu należy wystawić rachunek za czas oczekiwania na transport? Pacjentowi czy towarzystwu ubezpieczeniowemu, które patronowało wycieczce? Kiedy należy przekazać rachunek? Przed przewiezieniem pacjenta czy też w dniu, w którym pacjent został odwieziony do domu? Czy rachunek można wysłać pocztą?

Odpowiedź prawnika: Na tak postawione pytanie trudno jest udzielić jednoznacznej odpowiedzi. Bardzo istotna jest tu bowiem data wypisu pacjenta ze szpitala - nie podana w pytaniu - w tym dniu następuje zakończenie hospitalizacji.
Zatem, jeżeli wypis pacjenta nastąpił z dniem opuszczenia przez niego szpitala, należy uznać, że zakończenie hospitalizacji nastąpiło właśnie w tym dniu. W takim przypadku szpital nie ma podstaw do obciążenia pacjenta kosztami pobytu, gdyż formalnie jest to okres hospitalizacji. Za pobyt, wyżywienie pacjenta przebywającego w szpitalu, w związku z hospitalizacją, placówka nie ma prawa pobierać żadnych opłat. Świadczenia udzielane są na koszt instytucji właściwej ze względu na miejsce pobytu osoby uprawnionej (w Polsce NFZ). Dotyczy to również cudzoziemców nie posiadających obywatelstwa polskiego i członków ich rodzin. Podstawą prawną powyższego zapisu jest art. 2 ust. 2 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2004 r. nr 210, poz. 2135) oraz przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
Jeżeli natomiast cudzoziemiec po wypisaniu ze szpitala, ze względu na swoją sytuację osobistą, nadal w nim przebywa, placówka może ubiegać się o zwrot kosztów za usługi nie związane z leczeniem bezpośrednio od pacjenta. Jednak wystawienie rachunku pacjentowi-cudzoziemcowi może okazać się nieskutecznym sposobem odzyskania kosztów. Szpital nie ma podstawy do wystawienia rachunku towarzystwu ubezpieczeniowemu patronującemu wyjazdowi turystycznemu cudzoziemca, nie jest bowiem ono stroną w stosunku prawnym zaistniałym pomiędzy pacjentem a szpitalem. Roszczenie o zwrot kosztów pobytu w Polsce w stosunku do ubezpieczyciela posiada cudzoziemiec, jednak roszczenie to uwarunkowane jest zapisami zawartej pomiędzy nimi umowy.
W rozwiązaniu przedmiotowego problemu polecam kontakt z Biurem Współpracy Międzynarodowej w Centrali NFZ w Warszawie, ul. Grójecka 186.

opr. Katarzyna Słodka
Materiały udostępnione dzięki uprzejmości Domu Wydawniczego ABC, wydawcy CD-ROM-u "Serwis Prawo i Zdrowie": http://www.prawoizdrowie.pl