Polsko-ukraińska konferencja w Kijowie

Podczas odbywającego się w 2004 r. Zjazdu PTChP w Łodzi powstała Polsko-Ukraińska Grupa Robocza Polskiego Towarzystwa Chorób Płuc.


Przewodniczącym został prof. Janusz Kowalski, wielki orędownik idei współpracy polsko-ukraińskiej. Ze strony ukraińskiej przewodniczy grupie prof. Tatiana Serebrowska, fizjopatolog z Instytutu Fizjologii im. Bogomolca w Kijowie. W trakcie spotkania założycielskiego grupy postanowiono rozszerzyć współpracę o nowe formy działania.
Dopiero dwa miesiące później wybuchła pomarańczowa rewolucja i świat wstrzymał oddech pełen podziwu dla determinacji ukraińskiego umiłowania wolności i demokracji. Warto podkreślić, że polsko-ukraińskie współdziałanie w dziedzinie pneumonologii nie rozwinęło się na fali mody na Ukrainę, lecz wyrosło z potrzeby serca. Warszawsko-Otwocki Oddział PTChP postanowił ufundować stypendia dla młodych lekarzy z Ukrainy, umożliwiające im poznanie polskiej pneumonologii. Byliśmy zgodni, że mamy do spłacenia dług, jaki wielu z nas zaciągnęło podczas pobytów na stażach we Francji, Niemczech, Wielkiej Brytanii, USA itp. Mogliśmy tam pojechać dzięki wsparciu finansowemu ze strony krajów zachodnich. Czujemy wdzięczność za pomoc, nie tylko finansową, lecz również za życzliwość, jaką okazywali nam, młodym lekarzom przybyłym z dalekiego kraju, lekarze w różnych zakątkach świata. Włączając się w łańcuch solidarności kolegów po fachu postanowiliśmy ofiarować lekarzom zza wschodniej granicy nowoczesne kształcenie podyplomowe.
Chcieliśmy, aby te staże spełniły trzy zadania. Przede wszystkim umożliwiły młodym lekarzom poznanie nowoczesnej pneumonologii i zapoznały z polską bazą diagnostyczną i badawczą. Jednak pobyt za granicą służy nie tylko pogłębieniu wiedzy, poszerzeniu horyzontów i wymianie doświadczeń, lecz jest również okazją dla poznania kultury innego narodu, a także możliwością do nawiązania przyjaźni, które owocują współpracą naukową. Dzięki wytrwałości prof. Kowalskiego przygotowaliśmy bogaty program szkolenia w zakresie pneumonologii, a Zarząd oddziału przeznaczył środki na realizację tego pomysłu. Przez cały miesiąc dwie lekarki z Instytutu Gruźlicy w Kijowie: dr Galina Sidun i Ludmiła Kuryk, przebywały w Warszawie poznając zasady pracy w Instytucie Gruźlicy i Chorób Płuc oraz w innych ośrodkach pneumonologicznych na Mazowszu. Pobyt w całości opłacony został przez towarzystwo naukowe, które w dobie bezdusznej komercjalizacji życia społecznego stara się pokazywać, że można bezinteresownie wspierać kolegów.
W Łodzi ustalono, że w 2005 r. zorganizowana zostanie kolejna konferencja polsko-ukraińska, tym razem w Kijowie. Kilka miesięcy trwały przygotowania do tego spotkania, ale udało się przygotować bardzo dobry program. Prof. Kowalski zaprosił znakomitych polskich pneumonologów, specjalistów różnych dziedzin. Dzięki staraniom polskiego delegata European Respiratory Society (ERS) doc. Joanny Chorostowskiej-Wynimko II Polsko-Ukraińska Konferencja uzyskała patronat ERS, co bardzo podniosło jej rangę nadając kontaktom dwustronnym charakter międzynarodowy. Towarzystwo zwróciło się także do MSZ, aby włączyło się w przygotowywaną w Kijowie konferencję naukową. W wyniku tych działań konferencję otworzył (po ukraińsku) ambasador RP na Ukrainie Jerzy Kluczkowski, podkreślając znaczenie takich działań dla tworzenia współpracy między naszymi narodami opartej na nowych zasadach. Na czele polskiej delegacji stał prezes Polskiego Towarzystwa Chorób Płuc prof. Jerzy Kozielski ze Śląskiej Akademii Medycznej, który podczas uroczystego otwarcia przedstawił POChP i plany dalszego współdziałania.
Odbyły się cztery sesje plenarne i jedna plakatowa. Dwie pierwsze dotyczyły doświadczalnej i klinicznej fizjologii oddychania. Prof. Kowalski omówił problem wykorzystania badań czynnościowych w praktyce klinicznej, a doc. Piotr Gutkowski z Centrum Zdrowia Dziecka przedstawił wykonywanie tych badań u małych dzieci.
Strona ukraińska przygotowała kilka wystąpień dotyczących fizjologii oddychania, które pochodziły z Instytutu im. Bogomolca, współorganizatora i gospodarza konferencji. Szczególnie dużym zainteresowaniem cieszy się na Ukrainie problem leczenia chorób układu oddechowego klimatem wysokogórskim i tworzeniem odpowiednich komór dla leczenia chorych w warunkach hipoksji.
Kolejne sesje były poświęcone sprawom klinicznym głównie POChP, gruźlicy i chorobom śródmiąższowym płuc. Przewodniczący Warszawsko-Otwockiego Oddziału PTChP przedstawił epidemiologię chorób układu oddechowego, które powodują blisko 20% zgonów na świecie. Wykład prezentujący nowoczesną wiedzę popartą osobistym doświadczeniem wygłosił prof. J. Kozielski nt. leczenia POChP sterydami. Prof. Z. Zwolska, jako ekspert WHO w dziedzinie prątka, od wielu lat kształci specjalistów z Europy Wschodniej w diagnostyce gruźlicy. Choć pierwszy raz była w Kijowie, to jest osobą znaną i cenioną na Ukrainie. W konferencji uczestniczyła także polska delegatka ERS doc. J. Chorostowska-Wynimko, specjalistka w immunologii klinicznej, która zaprezentowała patogenezę chorób śródmiąższowych płuc. Diagnostykę i leczenie tych chorób przedstawiła prof. E. Wiatr. Temat ten słabo znany jest na Ukrainie i był przyjęty z dużym zainteresowaniem. Dobrym pomysłem było zaproszenie do uczestnictwa w konferencji firmy produkującej sprzęt do badań czynnościowych układu oddechowego. Polska myśl techniczna była dużym zaskoczeniem dla strony ukraińskiej, która nie była świadoma, że tak nowoczesny i stosunkowo tani sprzęt jest produkowany w Polsce.
Konferencję zakończyło spotkanie polsko-ukraińskiej grupy roboczej, która nakreśliła plany na przyszłość. We wrześniu 2006 r. podczas zjazdu Towarzystwa odbędzie się III polsko-ukraińska konferencja w Opolu, a IV w Doniecku. Doc. P. Gutkowski otrzymał zaproszenie na konferencje do Tarnopola, aby przedstawić tam wykład o badaniach nadreaktywności oskrzeli. Kontynuowane będą staże młodych lekarzy ukraińskich w Polsce. Planowane jest podjęcie wspólnych projektów badawczych.
Nie mogliśmy odmówić sobie przyjemności nocnego spaceru na Majdan, miejsca, które do dziś ma szczególną atmosferę. Spacer po Kijowie uświadomił nam, że pomimo smutnej historii, wysadzania w powietrze przez władze sowieckie dziedzictwa narodowego i masowej eksterminacji ludności, miasto szybko się rozwija stając się w pełni europejską stolicą. Pobyt na Ukrainie dobitnie pokazał nam, że w czasach, gdy wszystko można kupić, są jednak wartości bezcenne, a do nich należy szacunek i przyjaźń. Z wielką satysfakcją widzieliśmy, jaką przyjaźnią i szacunkiem obdarzają ukraińscy lekarze prof. Janusza Kowalskiego za pasję, z jaką łączy oba narody.

Tadeusz M. Zielonka
Autor jest przewodniczącym Warszawsko-Otwockiego Oddziału Polskiego Towarzystwa Chorób Płuc.