Nigdzie nie sprawdziły się koncepcje powoływania do wojskowej służby zdrowia absolwentów uczelni bez profilu wojskowego

Prezentowana koncepcja pozyskiwania dla potrzeb MON odpowiednio umotywowanych i przeszkolonych przyszłych pracowników wojskowej służby zdrowia jest niezwykle praktyczna.

Nie wymaga ponoszenia dodatkowych kosztów, tworzenia nowych etatów oraz nie będzie wymagać konieczności dodatkowego przeszkolenia wojskowego po studiach. Nie będzie także zmuszać Ministerstwa Obrony Narodowej do ostatecznego wiązania się z kandydatami. Taki system umożliwi bardzo elastyczne planowanie wykorzystywania ewentualnych kandydatów dla potrzeb wojskowej służby zdrowia, co będzie spójne z niektórymi systemami takiego szkolenia w Unii Europejskiej.


Podstawowe założenia

1. Ustawa o utworzeniu Uniwersytetu Medycznego w Łodzi z 27.07.2002 r. (Dz. U. nr 141) rezerwuje dla ministra obrony narodowej prawo do decyzji w zakresie spraw wojskowych.
2. Stosownie do treści Statutu Uniwersytetu Medycznego w Łodzi Wydział Wojskowo-Lekarski jest kontynuatorem tradycji Wojskowej Akademii Medycznej (§ 3, ust. 4).
3. Na Wydziale Wojskowo-Lekarskim i Wydziale Fizjoterapii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi pracują profesorowie i wykładowcy byłej Wojskowej Akademii Medycznej o olbrzymim doświadczeniu w nauczaniu przedmiotów istotnych dla wyszkolenia przyszłego pracownika wojskowej służby zdrowia.
4. Wydział Wojskowo-Lekarski utrzymuje ścisły kontakt dydaktyczny z Centrum Szkolenia Wojskowych Służb Medycznych w Łodzi. W dalszym ciągu prowadzone są specjalizacje pracowników wojskowej służby zdrowia, wielu z nich kontynuuje rozpoczęte przewody doktorskie.
5. Uniwersytet Medyczny w Łodzi powołał w ramach Wydziału Wojskowo-Lekarskiego Studium Edukacji Obronnej, w składzie którego pracują byli żołnierze zawodowi WAM i które prowadzi zajęcia z zakresu szkolenia wojskowego dla studentów wszystkich wyższych uczelni w Łodzi. Pracownicy studium, także byli lekarze WAM o olbrzymim doświadczeniu organizacyjnym zdo­bytym w misjach pokojowych, są przygotowani do prowadzenia zajęć o tematyce wojskowo-medycznej.
6. Niektóre jednostki dydaktyczne należące do Wojskowego Instytutu Medycznego w Warszawie (np. Zakład Organizacji Ochrony Zdrowia Wojsk) mają swoją siedzibę w Łodzi w Centrum Szkolenia Wojskowych Służb Medycznych; z innymi (WIHE, Zakład Medycyny Morskiej i Tropikalnej) nawiązano ścisłą współpracę i opracowano zagadnienia dydaktyczne.
7. Stosownie do zarządzenia rektora Uniwersytetu Medycznego w Łodzi od ubiegłego roku akademickiego na 1 rok studiów na Wydział Wojskowo-Lekarski przyjmuje się jedynie kandydatów z kategorią zdrowia A.
8. Wydział Wojskowo-Lekarski przygotował program nauczania przedmiotów wojskowo-medycznych i wojskowych obejmujący 600 dodatkowych godzin w ciągu 6 lat studiów. Programem zostaną objęci wszyscy studenci tego wydziału, niezależnie od ich przyszłych związków ze służbami mundurowymi. Program został zaakceptowany przez władze Uniwersytetu Medycznego w Łodzi.


Istnieją idealne warunki

Opierając się na wyżej wymienionych założeniach bezsporny wydaje się fakt, że istnieją idealne warunki, aby w ramach Wydziału Wojskowo-Lekarskiego kształcić stypendystów MON (podobnie jak w Wojskowej Akademii Technicznej), którzy po ukończeniu studiów byliby tak przygotowani, aby w zależności od potrzeb wojskowej służby zdrowia stać się gotowymi kandydatami na żołnierza zawodowego. Oczywiście w przypadku braku zapotrzebowania stanowiliby ewentualną rezerwę do wykorzystania w przyszłości, będąc już odpowiednio przeszkoleni. Jest to kwestia podpisania ze stypendystą lub kandydatem do zawodowej służby wojskowej odpowiedniej umowy przed rozpoczęciem studiów.
Zakładamy również, że ci studenci Wydziału Wojskowo-Lekarskiego, którzy nie byliby stypendystami MON, przechodziliby identyczny cykl nauki i szkoleń jak stypendyści, a po ukończeniu studiów również byliby w kręgu zainteresowań MON i innych służb mundurowych w zależności od potrzeb i sytuacji międzynarodowej.
Dotychczasowa praktyka i doświadczenia nie tylko Wojskowej Akademii Medycznej, ale również podobnych uczelni w Czechach, Niemczech i Francji wskazują, że jedynie osoby od początku studiów związane i zapoznawane w całym cyklu szkolenia z zagadnieniami wojskowymi mogą stać się pełnowartościowymi i dobrze wyszkolonymi żołnierzami zawodowymi w korpusie oficerów lekarzy, którzy zawodową służbę wojskową będą pełnić w różnych warunkach, także w misjach międzynarodowych. Nigdzie nie sprawdziły się koncepcje powoływania do wojskowej służby zdrowia absolwentów uczelni bez profilu wojskowego (np. Bundes­wehra).


Koncepcja szkolenia

1. Szkolenie wojskowe studentów stypendystów MON proponujemy oprzeć o Studium Edukacji Obronnej i współpracę z Centrum Szkolenia Wojskowych Służb Medycznych, które jest w pełni do tego przygotowane. Obejmowałoby ono:
Wariant I
a. Ustaloną przez MON liczbę studentów, spośród tych których zostaną przyjęci na 1 rok studiów na Wydział Wojskowo-Lekarski Uniwersytetu Medycznego w Łodzi. Zostaną wówczas zakwalifikowani przez MON jako kandydaci do zawodowej służby wojskowej. Po przeszkoleniu wojskowym i złożeniu przysięgi otrzymaliby stopień podchorążego i kontynuowaliby studia na Uniwersytecie Medycznym będąc na zaopatrzeniu Centrum Szkolenia Wojskowych Służb Medycznych.
b. Wybranych studentów, którzy już są cywilnymi studentami Wydziału Wojskowo-Lekarskiego, ukończą odpowiedni 1 i 2 rok studiów i co do których można zakładać, z dużym prawdopodobieństwem, że ukończą studia. Wielu z nich już teraz deklaruje chęć podpisania stosownych umów z MON. Ich szkolenie i podległości będą identyczne jak w pkt. a.
Wariant II
Jest identyczny jak wariant I, z tym że w założeniu studenci przez 6 lat byliby cywilnymi stypendystami MON. W tym czasie prowadzono by dodatkowe specjalistyczne szkolenie wojskowo-medyczne i wojskowe, co umożliwiłoby uzyskanie pierwszego stopnia oficerskiego dla w pełni wykwalifikowanego przyszłego oficera lekarza, po zdaniu egzaminu na patent oficerski.
2. Studenci Wydziału Wojskowo-Lekarskiego, w tym stypendyści MON, będą realizować pełny program nauczania medycyny, tak aby ich dyplom mógł być równoważny w krajach Unii Europejskiej.
3. Dodatkowo ich wykształcenie będzie wzbogacone o ok. 600 godzin przedmiotów wojskowo-medycznych realizowanych w ciągu 6 lat przez wykładowców w ramach przedmiotów klinicznych (np. dotyczących specyfiki pola walki - chirurgia polowa, interna polowa, zagadnień bioterroryzmu, toksykologii wojskowej, epidemiologii wojskowej, sytuacji kryzysowych w ramach psychiatrii wojskowej oraz organizacji wojskowej służby zdrowia). Niektóre z tych zagadnień będą realizowane na mocy porozumień, np. z Wojskowym Instytutem Higieny i Epidemiologii (bioterroryzm, epidemiologia) lub Wojskowym Instytutem Medycznym (medycyna lotnicza, medycyna morska, organizacja ochrony zdrowia wojsk, niektóre zagadnienia kliniczne istotne z punktu widzenia potrzeb wojskowej służby zdrowia). Podstawowe szkolenie dla przyszłych kandydatów do wojskowej służby zdrowia w zakresie medycyny katastrof i ratownictwa medycznego, które powinno być podstawą szkolenia dla przyszłych uczestników misji międzynarodowych, prowadzone będzie w oparciu o odpowiednie struktury Uniwersytetu Medycznego, mające niewątpliwie największe doświadczenia, jak i bazę szkoleniową w Polsce (pracują tam również oficerowie zawodowi).
4. W celu odpowiedniego przygotowania kandydatów, w ciągu pierwszych dwóch lat studiów, wszyscy studenci Wydziału Wojskowo-Lekarskiego mają zwiększoną liczbę godzin z wychowania fizycznego, w tym również tzw. sportów walki, podstawowego szkolenia, np. strzeleckiego, intensywniejszego - wzbogaconego o słownictwo wojskowe cyklu nauczania języka angielskiego, dodatkowego nauczania historii wojskowej służby zdrowia oraz historii wojska i wojen itp.)
5. Edukację zamierza się wzbogacić o możliwość odbywania przez kandydatów/stypendystów praktyk w jednostkach wojskowych mających podstawowe znaczenie w obsadzie przyszłych zadań realizowanych za granicą, a także o odbywanie praktyk krajowych i zagranicznych w ośrodkach medycyny ratunkowej i medycyny wojskowej.
6. Istotną sprawą wydaje się oszczędne, z punktu widzenia interesów MON, wykorzystanie pracowników Centrum Szkolenia Wojskowych Służb Medycznych do prowadzenia tego typu szkoleń. Potrzeby włączenia oficerów lekarzy w proponowany system edukacji oceniamy na 11 osób, przy czym wszystkie osoby już są zatrudnione w MON (10 z nich w Centrum Szkolenia Wojskowych Służb Medycznych w Łodzi) - tak więc nie wymagałoby to ponoszenia dodatkowych kosztów związanych z tworzeniem nowych etatów.
7. Proponujemy, aby dla zachowania kontroli toku szkolenia wojskowo-medycznego powołać, po porozumieniu z rektorem Uniwersytetu Medycznego w Łodzi, wytypowanego przez MON "umundurowanego" prodziekana Wydziału Wojskowo-Lekarskiego ds. wojskowych (samodzielnego pracownika nauki) lub pełnomocnika dziekana Wydziału Wojskowo-Lekarskiego ds. wojskowych, jeśli nie byłby samodzielnym pracownikiem.
8. Do nauczania elementów wojskowych w ramach przedmiotów klinicznych proponujemy oddelegowanie 10 pracowników Centrum Szkolenia Wojskowych Służb Medycznych w Łodzi, aby na mocy odpowiedniego porozumienia z władzami Uniwersytetu Medycznego w Łodzi mogli wchodzić w skład kliniki/zakładu i mieli prawo do prowadzenia dydaktyki (w ustalonej liczbie godzin, a więc określonej części etatu uniwersyteckiego) a jednocześnie wykonywali w zakresie swoich obowiązków zadania w Centrum. Wszyscy z nich są specjalistami w określonych dziedzinach (lub są w trakcie uzyskiwania specjalizacji). Obecność nauczycieli akademickich w mundurach na Uniwersytecie Medycznym jeszcze bardziej podkreśli wojskowy kierunek medycyny realizowany w ramach procesu dydaktycznego.
Proponujemy, aby takie oddelegowanie wykonać w stosunku do specjalistów z Centrum w następujących dziedzinach: anestezjologia, chirurgia, choroby wewnętrzne, choroby zakaźne, medycyna ratunkowa i katastrof, neurochirurgia, neurologia, ortopedia, psychiatria, rehabilitacja medyczna.


Żadnych dodatkowych kosztów

Wytypowane specjalności są najważniejsze z punktu widzenia nauczania medycyny katastrof i medycyny pola walki (można oczywiście dyskutować czy nie wzbogacić tej grupy o specjalistę z okulistyki, patomorfologii czy laryngologii lub epidemiologii). Zakładamy obecnie plan minimum. W ten sposób MON nie ponosiłoby żadnych dodatkowych kosztów ich zatrudnienia. Uniwersyteckie kliniki Wydziału Wojskowo-Lekarskiego otrzymałyby możliwość wzmocnienia się swoimi kolegami (najczęściej byłymi, młodymi pracownikami), którzy i tak odbywają na ich bazie staże specjalizacyjne. Oni sami staliby się odpowiedzialni za wojskowo-medyczny zakres dydaktyki dla podchorążych stypendystów MON i odpowiedzialni za kształtowanie sylwetki przyszłego pracownika wojskowej służby zdrowia. Podobny system jest od wielu lat prowadzony z powodzeniem w Wojskowej Akademii Medycznej w Hradec-Kralove (Republika Czeska).


Ratownictwo medyczne

W Uniwersytecie Medycznym prowadzony jest kierunek ratownictwo medyczne, który w systemie 3-letnich studiów licencjackich przygotowuje, zgodnie z wytycznymi Unii Europejskiej, przyszłych ratowników medycznych. Jak wspomniano wyżej, zatrudnieni tam nauczyciele akademiccy w swojej najlepszej części są byłymi pracownikami byłej WAM, a nawet pracują tam również oficerowie w służbie czynnej (przynajmniej do niedawna). Mają niewątpliwie największe doświadczenie w prowadzeniu tego typu szkoleń w Polsce, jak i jedną z najlepszych baz szkoleniowych, prowadzą w systemie ciągłym szkolenia na potrzeby innych służb mundurowych.
W przypadku podjęcia decyzji o szkoleniu na potrzeby wojskowej służby zdrowia określonej liczby licencjatów, tak aby po ukończeniu studiów absolwenci mogli podjąć pracę w jednostkach wojskowych lub w formowanych szpitalach polowych, można zastosować każdy z przedstawionych dla lekarzy wojskowych wariant ich studiów. Również i w tym przypadku dodatkowa, wojskowo-medyczna część szkolenia odbywałaby się w oparciu o struktury WIM czy WIHE, a wojskowa w oparciu o Centrum Szkolenia Wojskowych Służb Medycznych.
W przypadku uzgodnienia odpowiednich stanowisk władze Uniwersytetu Medycznego w Łodzi będą dążyć do przesunięcia kierunku ratownictwa medycznego z Wydziału Nauk o Zdrowiu do Wydziału Wojskowo-Lekarskiego (od nowego roku akademickiego), tak aby istniała możliwość pełnej kontroli nad stypendystami MON.

Rada
Wydziału Wojskowo-Lekarskiego
Uniwersytetu Medycznego w Łodzi.

opr. Zbigniew Ułanowski
redaktor naczelny biuletynu "Skalpel"