 |
 |
 |
 |
|
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
Gazeta Lekarska Przegląd numerów Gazety Lekarskiej Rocznik 2005 Gazety Lekarskiej Numer 2005-09 Stomatologia - Protokoły porozumień sierpniowych
Przypomnijmy, że protokół porozumienia zawartego przez Komisję Rządową i Międzyzakładowy Komitet Strajkowy podpisano 31 sierpnia 1980 r. w Stoczni Gdańskiej.
Dzień wcześniej podpisano porozumienie w Szczecinie, a 3 września w Jastrzębiu. 16 grudnia 1980 r. podpisano porozumienie pomiędzy Radą Krajową Związku Zawodowego Pracowników Służby Zdrowia a Ministerstwem Zdrowia i Opieki Społecznej.Nie jest moim zamiarem przedstawienie i omawianie wszystkich zapisów zawartych w wymienionych porozumieniach ani też wszystkich zdarzeń jakie temu towarzyszyły. To zadanie dla dokumentalistów i historyków. Przeglądając dokumenty z tamtego okresu postanowiłem przypomnieć te zapisy, które odnoszą się bezpośrednio lub pośrednio do stomatologii lub w jakimś stopniu miały wpływ na jej obraz i funkcjonowanie w tamtym okresie i w latach następnych.
Postulat 16 brzmiał: "Poprawić warunki pracy służby zdrowia, co zapewni pełną opiekę medyczną osobom pracującym", a punkt ósmy załącznika mówił o uznaniu schorzenia kręgosłupa za chorobę zawodową stomatologów.
Do protokołu porozumienia zawartego między Komisją Rządową a Delegacją Pracowników Służby Zdrowia Zrzeszonych w NSZZ "Solidarność" 16 listopada 1980 r. w Gdańsku przypisano 25 załączników, które dotyczą różnych problemów służby zdrowia oraz pracowników.
Załącznik nr 9 do protokołu porozumienia omawia podstawową opiekę zdrowotną. W tym dziale opieki zdrowotnej mieściła się podstawowa opieka stomatologiczna.
W pkt. 12 tego załącznika zapisano, że minister zdrowia uzyskał zgodę na przydział 3 tysięcy samochodów osobowych z przeznaczeniem dla lekarzy lecznictwa podstawowego, z możliwością zakupu na raty (...).
Pkt 13 mówi, że obowiązek konsultacji lekarzy specjalistów i lekarzy stomatologów u obłożnie chorych będzie realizowany we wszystkich koniecznych przypadkach.
Pkt 19: MZiOS zobowiązuje się uregulować sprawy transportu na rzecz stomatologii oraz zaopatrywania wiejskich ośrodków zdrowia w środki czystości, materiały piśmienne od 1 maja 1981 r. w ramach działalności ZOZ.
Pkt 20: MZiOS powoła komisję mieszaną z udziałem NSZZ "Solidarność" do 15 lutego 1981 r. celem opracowania założeń reformy podstawowej opieki zdrowotnej przy uwzględnieniu następujących zasad:
1) wolny wybór lekarza w okresach jednorocznych,
2) wynagradzanie lekarzy w zależności od wykonywanych zadań - w tym liczby zarejestrowanych pacjentów,
3) reforma szkolenia w kierunku intensyfikacji szkolenia lekarzy rejonowych,
4) zapewnienie środków lokomocji i mieszkań,
5) możliwość konsultacji na miejscu w przychodni.
Nie rozwijając tych postulatów szerzej można dzisiaj powiedzieć, że postulat dotyczący podstawowej opieki zdrowotnej był realizowany i dzisiaj jest praktycznie dokończony pod względem organizacyjnym.
I wreszcie załącznik nr 10 do protokołu: Podstawowa opieka zdrowotna - stomatologia
1. MZiOS wystąpi do Przewodniczącego Rady Naukowej o powołanie Komisji ds. Stomatologii, która zajmie się zebraniem, rozpatrzeniem i opracowaniem problematyki narządu żucia i jego chorób.
2. MZiOS zapewni w inwestycjach służby zdrowia harmonijny rozwój poradni stomatologicznych ze szczególnym uwzględnieniem lecznictwa podstawowego w mieście i na wsi.
3. MZiOS przeanalizuje normatywy powierzchni użytkowej w standardowej poradni stomatologicznej w ZOZ, uwzględniając montaż nowoczesnego sprzętu specjalistycznego i jego lokalizację zgodną z zasadami ergonomii.
4. MZiOS opracuje projekt rozwoju pracowni stomatologicznych, uwzględniający modernizację zaplecza i tworzenie nowych stanowisk pracy, celem stopniowego poszerzenia świadczeń protetycznych oraz normatywów rozwoju pracowni stomatologicznych - stosownie do liczby mieszkańców poszczególnych województw, z zawarciem harmonogramu w odniesieniu do poszczególnych województw i z uwzględnieniem przepisów BHP. Termin opracowania projektu - 30 września 1981 r., z programem wdrożenia do 1982 r.
5. MZiOS zapewni zatrudnienie 1500 lekarzy stomatologów i taką samą liczbę asystentek stomatologicznych oraz sukcesywnie zwiększanie możliwości zatrudnienia higienistek stomatologicznych tak, aby jedna przypadała na 2-3 rejony. Niedobory asystentek i pomocy stomatologicznych będą sukcesywnie likwidowane przez władze terenowe, w miarę przyrostu etatów.
6. MZiOS przypomni lekarzom wojewódzkim o obowiązku sporządzania wyłącznie sprawozdawczości wymaganej przez GUS.
7. MZiOS powoła zespół w celu dokonania szczegółowej analizy specjalistycznego leczenia protetycznego. W skład zespołu wejdą przedstawiciele NSZZ "Solidarność".
Termin rozpoczęcia prac - 1 lutego 1981 r. Pierwszy raport zespołu zostanie opracowany w ciągu 3 miesięcy.
8. MZiOS zobowiązuje się przedstawić zespołowi fachowców obowiązujący program profilaktyki fluorowej celem wspólnego przedyskutowania zgłoszonych postulatów przez NSZZ "Solidarność" do 30 czerwca 1981 r. oraz dokonania odpowiednich zmian w programie i ustali terminy ich realizacji.
9. MZiOS zapewni od 31 października 1981 r. zmianę tytułu lekarza dentysty na tytuł lekarza stomatologa oraz zrówna status zawodowy lekarza stomatologa ze statusem lekarza. MZiOS wprowadzi te zmiany do przepisów o zawodach medycznych.
10. MZiOS zapewni prawo do specjalizacji lekarzom stomatologom oraz prawo do noszenia tych tytułów i płynące stąd uprawnienia jak w przypadku lekarzy - wprowadzi do przepisów o zawodach medycznych.
11. MZiOS zrówna status płacowy lekarzy stomatologów ze statusem płacowym lekarzy od 1 listopada 1981 r., tj. od dnia wprowadzenia układów zbiorowych.
12. MZiOS nie stawia przeszkód, aby od 1 kwietnia 1981 r. w organizacji 7-godzinnego dnia pracy uwzględnić 6 godzin efektywnej pracy przy fotelu, a pozostały czas poświęcić na wykonywanie innych zadań.
13. MZiOS uznaje, że postulaty dotyczące dodatków dla personelu stomatologicznego za uciążliwe i szkodliwe warunki pracy (dodatek zmianowy i naprzemienny) winny być rozpatrywane w projekcie układu zbiorowego pracowników służby zdrowia.
Protetyka stomatologiczna
14. MZiOS powoła w I kwartale zespół złożony ze specjalistów krajowych ds. stomatologii, organizatora opieki stomatologicznej i 3 przedstawicieli techników dentystycznych, reprezentujących NSZZ "Solidarność" dla szczegółowego rozpracowania postulatów i ustalenia najkorzystniejszych zasad ich realizacji.
Termin zakończenia prac komisji - 31 marca '81 r.
15. MZiOS dokona korekty zmniejszenia normy miesięcznej o ilość wolnych sobót ustalonych przez rząd od 1 lutego 1981 r.
16. MZiOS wprowadzi eksperymentalnie rozliczenie miesięczne wszystkich pracowników pracowni stomatologicznych w stosunku do III kwartału 1981 r. i do końca października w konsultacji z NSZZ "Solidarność" podejmie decyzję.
17. MZiOS wyjaśnia, że wprowadzenie punktacji za wykonywanie poszczególnych etapów prac z jednoczesnym podniesieniem dotychczasowej punktacji wszystkich prac protetycznych jest nierealne do czasu ustalenia nowych norm pracy technicznie uzasadnionych.
18. Po ustaleniu norm technicznie uzasadnionych wprowadzone zostanie wynagrodzenie za wykonywane prace ponadnormatywne. Sprawę tę powinny uregulować układy zbiorowe.
19. Technicy dentystyczni będą uczestniczyć w opiniowaniu materiałów i sprzętu przewidywanego z importu dla pracowni stomatologicznych w większym zakresie niż dotychczas. Do opiniowania będą zaproszeni przedstawiciele techników dentystycznych z każdego związku.
20. Minister zdrowia i opieki społecznej zobowiąże lekarzy wojewódzkich do zapewnienia rekrutacji do szkół na wydziały techniki dentystycznej - przede wszystkim z terenów deficytowych i zapewni im miejsca pracy. Termin realizacji od 1 września 1981 r.
Protokół podpisali - ze strony rządowej: kierownik MZiOS, podsekretarz stanu Tadeusz Szelachowski, dyrektor Departamentu Opieki Zdrowotnej i Rehabilitacji Stefan Zieliński, wicedyrektor Departamentu Prawno-Koordynacyjnego Wojciech Gutkowski; - ze strony Delegacji Pracowników Służby Zdrowia Zrzeszonych w NSZZ "Solidarność": przewodnicząca Alina Pienkowska, członkowie Michał Kurowski (Szczecin), Tomasz Janas (Region Górnośląski), Bernard Hazuka (Gdańsk), Władysław Milewski (Gdańsk).
Przyglądając się uważnie postulatom można mieć obraz stanu stomatologii w tamtym okresie i uzmysłowić sobie z perspektywy 25 lat, jakie były oczekiwania lekarzy dentystów pracujących w tamtym czasie w systemie państwowej służby zdrowia. Pamiętajmy, że praca w społecznej służbie zdrowia była obowiązkiem, a warunkiem uzyskania zgody na wykonywanie praktyki prywatnej było zatrudnienie w społecznej służbie zdrowia.
Żądania te wynikały z trudności w wykonywaniu zawodu i ocenianej jako zła dostępności do świadczeń opieki stomatologicznej, ale również i oczekiwań jakie powinny być spełnione, aby zawód lekarza dentysty był zawodem równym zawodowi lekarza w tamtym systemie organizacyjnym służby zdrowia. Dla tych, którzy pracowali w tamtym czasie, będą to wspomnienia budzące refleksje odnoszące się do tego, jak dzisiaj funkcjonuje stomatologia, jakie problemy zawodowe zniknęły, a jakie postulaty i dzisiaj pozostają aktualne. Dla tych, którzy tamtego systemu nie znają, mogą stanowić tylko ciekawostkę historyczną, dotyczącą etapu w rozwoju zawodu i warunków w jakich jest wykonywany zawód lekarza dentysty, a może powód do przemyślenia i zdefiniowania postulatów jakie dzisiaj należałoby sformułować. Może postulaty, które przedstawia samorząd lekarski, spełniają oczekiwania?
Andrzej Fortuna
Gazeta Lekarska 2005-09 - pismo izb lekarskich. Wydawca: Naczelna Rada Lekarska.
Dla członków izb lekarskich bezpłatnie.