Debata bioetyczna toczy się nie tylko w Polsce - toczy się w jednoczącej się Europie.
W nawiązaniu do opisywanej w "Gazecie Lekarskiej" debaty pozwalam sobie przedstawić streszczenie sprawozdania prof. Zbigniewa Chłapa z Konferencji pt. Consensus Conference: "Europejski Kodeks Etyki Lekarskiej - utopia czy realność", która odbyła się w dn. 15-16 kwietnia br. w San Remo we Włoszech.
Prof. Chłap (który reprezentował nas w San Remo) był, jak wiadomo, przewodniczącym Komisji Etyki Lekarskiej NRL w pierwszej kadencji i jest współautorem oraz jednym z inicjatorów naszego Kodeksu Etyki Lekarskiej.

Jerzy Umiastowski


Organizatorami konferencji byli Włoska Federacja Rad Medycznych i Deontologicznych (FNOMCEO) oraz Rada Medyczna i Deontologiczna Prowincji Imperia. Patronat objęli prezydent Republiki Włoch, a także ministrowie polityki społecznej, spraw zagranicznych, zdrowia oraz władze prowincji Imperia i miasta San Remo.
Uczestniczyli eksperci z Parlamentu Europejskiego i Komisji Europejskich (w tym z European Group on Ethics oraz Standing Committee of European Doctors i inne), ponadto przedstawiciele organizacji medycznych o zasięgu europejskim lub krajowym i przedstawiciele krajowych izb lekarskich.
W inauguracyjnych wystąpieniach dr Francesco Alberti, prezydent Rady Medycznej Prowincji Imperia oraz dr Giuseppe Barnoe, prezydent FNOMCEO przedstawili cele konferencji; stwierdzili, że istnieje potrzeba dyskusji i porozumienia się lekarzy wobec nowych wezwań medycyny - zwłaszcza trudności w zaspokajaniu rosnących potrzeb pacjentów w sytuacji ograniczenia środków na leczenie i lawinowego rozwoju administracyjnej biurokracji medycznej.
Izby lekarskie powinny mieć zapewnione środki na realizację gwarantowanej konstytucyjnie w krajach europejskich jakości leczenia. Konieczna jest odnowa godności powołania lekarskiego.
Należy przygotować obszerne przesłanie do Parlamentu Europejskiego wyrażające jednomyślną wolę lekarzy europejskich realizowania autentycznych zadań powołania lekarskiego. Uczestnikom konferencji przedstawiono projekt "Karty Lekarzy Europejskich - San Remo 2005". Stwierdzono, że materiały z konferencji winny być wykorzystane do opracowania "Europejskiego Kodeksu Deontologii Medycznej", koniecznego dla należytej współpracy lekarzy na naszym kontynencie.

W pierwszym dniu obrad wykłady podstawowe wygłosili prof. Stefano Zappala, członek Parlamentu Europejskiego, prof. Stefano Rodota, członek Europejskiej Grupy Etyki oraz Mdm. Evelyne Gebhardt, członek Parlamentu Europejskiego. Wykładowcy m.in. przedstawili zapisy Dyrektywy UE dotyczące zróżnicowania w Europie systemu uznawania kwalifikacji lekarzy, zaprezentowali nowe perspektywy kodyfikacji deontologicznej w Europie oraz podkreślili, że dobro istoty ludzkiej jest wartością nadrzędną nad dobrem społeczeństwa - choć uznali, że lekarz odpowiada również za dobro społeczeństwa.
Liczni dyskutanci podkreślili istotną rolę kodeksów deontologicznych w realizacji opieki zdrowotnej i powołania lekarskiego.

W drugim dniu obrad wykłady wygłosili prof. Francesco Donato Busnlli - profesor prawa cywilnego w Pizie oraz dr Beckle - dziennikarz. Zaprezentowano rolę kodeksów lekarskich w pracy lekarza oraz niewystarczające systemy ochrony cywilnej lekarzy i ubezpieczenia lekarzy. Ponadto przedstawiono problem relacji media - lekarz.
Następnie odbyła się debata przedstawicieli organizacji medycznych i krajowych izb lekarskich. Mówcy byli zgodni, że kodeksy deontologiczne są niezbędnym elementem realizacji opieki medycznej. Uznali za celowe opracowywanie europejskiego kodeksu deontologicznego oraz przedyskutowali zasady zaprezentowanej przez organizatorów konferencji Karty San Remo.
Karta została oceniona pozytywnie, ale uznano, że przed jej przyjęciem należy ją zaprezentować izbom lekarskim w krajach europejskich. Uznano również, że obecnie nie ma jeszcze warunków do stworzenia wspólnego Europejskiego Kodeksu Deontologii Lekarskiej - sprawa wymaga czasu.
W czasie tej sesji prof. Zbigniew Chłap wygłosił w języku francuskim referat pt. "Uwagi na temat zasad polskiego Kodeksu Etyki Lekarskiej w odniesieniu do problemów Konferencji w San Remo" ("Quelques remarques au sujet des proncipes du Code Polonais de l'Ethique Medicele paar aux probnlemes deontologiques de la Conference de San Remo").

W czasie sesji podsumowującej obrady stwierdzono, że inicjatywa spotkania reprezentantów środowisk medycznych Europy dała bardzo dobre wyniki i była potrzebna. Uznano, że lekarze wspólnej Europy powinni mieć Federację reprezentującą ich interesy w Unii Europejskiej. Stwierdzono z mocą, że decyzje dotyczące lekarzy nie powinny pozostawać w rękach administracji. Uznano, że rządy i parlamenty muszą liczyć się z opiniami lekarskimi - co jest niezbędne dla dobra chorych i społeczeństwa.
Podkreślono, że kodeksy deontologiczne są "kartą wizytową" każdego lekarza. Podkreślono z naciskiem, że prawo i etyka lekarska stanowią dwa niezależne, uzupełniające się kręgi - powołano się w tym miejscu na relację prawa i etyki lekarskiej w Polsce. Zaproponowano, aby w krajowych samorządach lekarskich przedyskutować Kartę San Remo i przyjąć ją w przyszłości. Uznano, że należy powołać komisję dla opracowania ostatecznej wersji Karty San Remo i zwrócono się z prośbą o nadsyłanie uwag na ten temat.


Na zakończenie sprawozdania prof. Chłapa przedstawiam moje osobiste uwagi: w konkluzji proponuję, aby Karta San Remo została przetłumaczona na język polski i dołączona do jednego z następnych numerów "Gazety Lekarskiej". Komisja Etyki Lekarskiej NRL omówi sprawę w najbliższym czasie i swoje uwagi przedstawi Naczelnej Radzie Lekarskiej. Ponadto pragnę podzielić się z Czytelnikami refleksją, że poczynając od I Krajowego Zjazdu Lekarzy w 1989 r. Polska jest w czołówce krajów europejskich w zakresie deontologii lekarskiej - Jerzy Umiastowski.