Konstytucja Rzeczypospolitej w art. 68 stwierdza, że "obywatelom, niezależnie od ich sytuacji materialnej, władze publiczne mają zapewnić równy dostęp do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych, a warunki i zakres udzielania tych świadczeń określi ustawa". Ten zapis, często przytaczany w niedokładnej formie, zawiera, moim zdaniem, kilka ważnych implikacji:
- władze publiczne, mając obowiązek zapewnienia dostępu do świadczeń, muszą te świadczenia wykupić u tych, którzy ich mogą udzielać - w żadnym wypadku nie mogą na świadczeniodawców przerzucić tego obowiązku,
- wobec oczywistej ograniczoności środków publicznych warunki i zakres nabywanych świadczeń należy dostosować do dostępnych zasobów. Jak władze publiczne wywiązują się z tych obowiązków?

Dopłaty do świadczeń wprowadzono pokątnie i wbrew istniejącym ustawowym regulacjom systemu ubezpieczeniowego. Nawet jeśli spojrzeć na nie przez pryzmat pomocy najbiedniejszym. Od początku bezprawne, bo w ustawie zapisano dwa rodzaje świadczeń: bezpłatne i inne, które były odpłatne w całości. Argumenty nieetycznego sprzedawania materiałów są tylko śmiesznym uzasadnieniem przeciwko ich istnieniu. Istota sprawy leży zupełnie gdzie indziej. Przymykanie oczu i uprawomyślnienie tego procederu przez chore kasy, a potem równie chory Fundusz miało pozwolić na stworzenie pacjentom iluzji poprawy jakości, warunków i dostępności leczenia. A co istotniejsze, pozwolić politykom na populistyczne manipulacje społeczeństwem i nami samymi.

Prawne regulacje dotyczące czasu pracy dyżurów lekarskich określone są w dyrektywie 2003/88/WE z 2 sierpnia 2004 r., która zastąpiła dyrektywę 93/104/EC o pewnych aspektach organizacji czasu pracy. 24września 2004 r. Komisja Europejska ogłosiła projekt dyrektywy zmieniającej dotychczasowe regulacje. Prace nad zmianą dyrektywy podjęto w związku z orzeczeniami Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości dotyczącymi dyżuru pełnionego przez pracownika na terenie zakładu pracy. W orzeczeniach w sprawach SIMAP i Jaeger Europejski Trybunał Sprawiedliwości orzekł, że czas dyżuru medycznego powinien być w całości wliczany do czasu pracy, o ile lekarz zobowiązany jest przebywać na terenie szpitala, nawet jeżeli w czasie dyżuru może odpoczywać. Komisja Europejska zaproponowała nowe brzmienie dyrektywy.

Stała aktualizacja i poszerzanie zakresu wiedzy zawodowej jest od zarania dziejów podstawowym warunkiem prawidłowego wykonywania zawodu lekarza. Podkreślali to już w pierwszych latach po odzyskaniu niepodległości ojcowie polskiej medycyny. Imperatyw doskonalenia zawodowego zyskał na znaczeniu w ostatnim ćwierćwieczu w związku z lawinowym postępem wiedzy i technik medycznych. Jednak w odczuciu większości lekarzy, jak i z wypowiedzi wielu przedstawicieli administracji różnych szczebli, pracodawców, a zwłaszcza z tonu licznych publikacji prasowych wynika, że doskonalenie zawodowe jest problemem samych lekarzy. Parafrazując powiedzenie "Lekarzu, lecz się sam!" można dodać: ucz się sam, wyżyw się sam i radź sobie sam. Naszym zdaniem jest to rozwiązanie do przyjęcia pod warunkiem, że ta forma czystego liberalizmu nie będzie zniekształcona licznymi przepisami, które podporządkowują lekarza normom służebności zarówno administracyjnej, jak i "misyjnej".

Szpital cieszyński jest szpitalem powiatowym. Z oddziałów typowo zabiegowych posiada dwa ogólnochirurgiczne, chirurgii dziecięcej, urologiczny, urazowo-ortopedyczny i ginekologiczno-położniczy. Problem kolejek do zabiegów, terminów na dobrą sprawę w nim nie występuje. Te zabiegi, które placówka prowadzi, wykonywane są właściwie z marszu. Sondując problem ustalania terminów zasłyszałem kilka uwag od lekarzy różnego wieku i stażu, które warto przytoczyć. Kolejki w niektórych ośrodkach specjalistycznych są zdumiewająco długie - gdzie indziej na te same zabiegi prawie się nie czeka. Tworzenie sztucznych kolejek może być komuś na rękę, bo wtedy niektórzy pacjenci będą szukać tzw. dojść. A wielu pacjentów uważa za lepsze (i oblega) te ośrodki, do których trudno się dostać - dodaje młody lekarz, który na chwilę usiadł w izbie przyjęć - za chwilę karetka będzie wracać; doktor jest w kolejnym "ciągu dyżurowym".

W lutowym numerze "Gazety Lekarskiej" przedstawiliśmy zasady debaty etycznej zapoczątkowanej podczas konferencji na temat biotechnologii prenatalnej, która odbyła się w siedzibie NIL 25 listopada 2004 r. Warto przypomnieć, że celem było formułowanie pytań etycznych. Obecnie prezentujemy niektóre spośród wielu zadanych podczas konferencji pytań:

• Czy zasady etyczne i prawne dotyczące metod i procedur leczniczych (zwłaszcza w zakresie biotechnologii prenatalnej) mogą być rozstrzygane w masowym głosowaniu?
• Czy dopuszczalne jest, aby determinacja cech osobowych przez przypadkowy, losowy dobór genów była zastąpiona przez proces sterowany przez człowieka? Dlaczego Leonardo da Vinci lub Rembrandt mieliby rodzić się tylko przez przypadek? Czy jednak ingerencja biotechnologiczna w ten proces nie stanowiłaby nieproporcjonalnego ryzyka dla człowieka i gatunku ludzkiego?

Samorząd lekarski odrodził się w roku 1945, niedługo po przejściu frontu. 19 marca prof. Władysław Szenajch, przedwojenny wiceprezes Naczelnej Izby Lekarskiej, wznowił jej pracę. Prezes NIL prof. Mieczysław Michałowicz, który był więźniem hitlerowskiego obozu w Oświęcimiu, nie wrócił jeszcze do Warszawy. Po jego powrocie, 3 lipca 1945 r., odbyło się pierwsze posiedzenie NIL, z którego protokół zachował się w Archiwum Akt Nowych. Uczestnicy posiedzenia NIL nie zdawali sobie początkowo sprawy, że już na tym posiedzeniu zaczęła się gra polityczna o wyeliminowanie samorządowej organizacji lekarskiej z życia społecznego i zawodowego lekarzy. Pierwsze starcie, które nastąpiło 3 lipca, wydawało się odległe od problemów izb lekarskich. Wywołał je Jan Rutkiewicz, przedwojenny lekarz - społecznik, komunista, obecnie członek PPR, działacz związkowy, dokooptowany do Naczelnej Izby z rekomendacji Ministerstwa Zdrowia.

• Profilaktyka po ekspozycji HIV
  Data ukazania: 2010-05-18
  
  Ministerstwo Zdrowia wyjaśnia zasady organizacji i finansowania profilaktycznego leczenia przeciwwirusowego po ekspozycji na HIV pracowników ochrony zdrowia. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, niezależnie od formy zatrudnienia czy współpracy pracownika z zakładem opieki zdrowotnej, koszty leczenia ponosi pracodawca lub zlecający wykonywanie świadczeń w ramach umowy. Pracownicy i osoby na kontraktach, którzy sami ponieśli koszty tego leczenia mogą dochodzić od pracodawcy/zlecającego zwrotu kosztów. Więcej - Informacja
  
• Odliczenie kosztów doskonalenia zawodowego
  Data ukazania: 2010-05-18
  
  Minister Finansów w odpowiedzi na wniosek Senatora Norberta Krajczego w sprawie umożliwienia lekarzom i lekarzom dentystom wliczenia do kosztów uzyskania przychodu wydatków poniesionych na realizację obowiązku doskonalenia zawodowego wyjaśnia, że lekarze prowadzący działalność gospodarczą mogą te koszty odliczać na podstawie obecnie obowiązujących przepisów, natomiast w przypadku lekarzy zatrudnionych koszty uzyskania przychodu są określone kwotowo i wprowadzanie wyjątku dla jednej grupy zawodowej nie jest uzasadnione. Więcej
  
• Lekarz jako funkcjonariusz publiczny
  Data ukazania: 2010-05-11
  
  W odpowiedzi na uchwałę X Krajowego Zjazdu Lekarzy Ministerstwo Sprawiedliwości wyjaśnia, że już obecnie lekarze objęci są taką ochroną podczas udzielania świadczeń pomocy doraźnej oraz w przypadkach bezpośredniego zagrożenia życia i zdrowia. Rozszerzenie ochrony na wszystkie inne formy praktyki lekarskiej w opinii Ministerstwa Sprawiedliwości nie znajduje uzasadnienia. Więcej
  
• Koszty doskonalenia zawodowego
  Data ukazania: 2010-03-30
  
  Senator RP Norbert Krajczy wystąpił do Ministra Finansów z wnioskiem o wprowadzenie zmian w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych, umożliwiających zaliczenie wydatków przeznaczonych na realizację obowiązku doskonalenia zawodowego do kosztów uzyskania przychodu. Ten postulat od lat zgłasza również samorząd lekarski. Więcej
  
• Nakłady na świadczenia stomatologiczne
  Data ukazania: 2010-02-22
  
  W odpowiedzi na pismo Komisji Stomatologicznej NRL w sprawie zmniejszonych nakładów na finansowanie leczenia stomatologicznego w 2010 roku Prezes NFZ wyjaśnia, że po wzroście budżetu na te świadczenia w 2007 i 2008 roku oraz w związku ze wzrostem wydatków w innych rodzajach świadczeń oraz "dostosowaniem wielkości etatu przeliczeniowego do możliwości OW NFZ" nakłady musiały zostać zredukowane. Więcej
  
• Zaświadczenia w ramach ubezpieczenia
  Data ukazania: 2009-08-21
  
  W odpowiedzi na pismo Prezesa NRL ZUS wyjaśnia, że zaświadczenia o stanie zdrowia wydawane osobom ubiegającym się o rentę i inne świadczenia z ubezpieczeń społecznych muszą być wystawiane ubezpieczonym bezpłatnie. ZUS opracował formularz zaświadczenia jedynie dla wygody pacjentów, lekarzy i własnej. Formularz nie jest skierowaniem wystawionym przez ZUS i tym bardziej nie może być tytułem do zapłaty za wystawienie zaświadczenia. Więcej
  
• Podwyżki wynagrodzeń
  Data ukazania: 2009-08-20
  
  W odpowiedzi na stanowisko Naczelnej Rady Lekarskiej z dnia 19 czerwca 2009, w którym NRL zwracała uwagę na rażące dysproporcje między wynagrodzeniami rezydentów i lekarzy specjalistów, Ministerstwo Zdrowia wyjaśnia, że w dobie kryzysu i zmniejszonych środków budżetowych oraz wpływów do NFZ podwyżki wynagrodzeń nie będą możliwe, a do dyskusji na ten temat będzie można powrócić po stabilizacji gospodarki. Więcej
  
• Wadliwy algorytm podziału środków NFZ
  Data ukazania: 2009-08-13
  
  Okręgowa Rada Lekarska w Lublinie zwraca uwagę na wadliwy algorytm podziału środków NFZ, powodujący szczególnie trudną sytuację w trzech oddziałach Funduszu oraz apeluje o szybką zmianę zasad, aby nie utrudniać dostępu pacjentów do świadczeń zdrowotnych.
  Więcej
  
• Stanowiska i apele młodych lekarzy
  Data ukazania: 2009-06-23
  
  Młodzi lekarze zgromadzeni na ogólnopolskiej konferencji w Olsztynie określili swoje oczekiwania dotyczące stażu podyplomowego i szkolenia specjalizacyjnego. Zwracają też uwagę na niejednolitą realizację podwyżek dla lekarzy rezydentów oraz problemy związane z dyżurami.
  APEL lek. rezydenci
  APEL lek. stażyści
  APEL specjalizacje czerwiec 2009
  STANOWISKO specjalizacje_stomatologia
  STANOWISKO staż
• Uchwała NRPiP
  Data ukazania: 2009-06-10
  
  Naczelna Rada Pielęgniarek i Położnych sprzeciwia się zmianom proponowanym przez Ministerstwo Zdrowia w ustawie o samorządzie pielęgniarek i położnych wskazując na wady merytoryczne przedstawionego projektu oraz jego sprzeczność z celem istnienia i zasadami działania samorządów zawodowych. Więcej
• Ustawa o izbach lekarskich
  Data ukazania: 2009-06-04
  
  W piśmie do Prezesa NRL Ministerstwo Zdrowia wyjaśnia obecny stan prac nad projektem ustawy o izbach lekarskich. Po konsultacjach społecznych uwzględniono niektóre uwagi zgłaszane przez samorząd lekarski i postanowiono pozostawić samorządowi decyzje o obszarze działania okręgowych izb lekarskich. Więcej
• Szpital w Ciechanowie
  Data ukazania: 2009-05-29
  
  W odpowiedzi na pismo Prezesa NRL Dyrektor Specjalistycznego Szpitala Wojewódzkiego w Ciechanowie informuje, że był zmuszony wypowiedzieć warunki płacowe lekarzy i pielęgniarek z powodu trudnej sytuacji finansowej szpitala. Informuje również o podjętych działaniach mających zapewnić ciągłość pracy szpitala.
  Więcej
  
• Kasy fiskalne
  Data ukazania: 2009-05-21
  
  Minister Finansów w odpowiedzi na pismo Prezesa NRL wyjaśnia, że używanie kas fiskalnych w dziedzinie usług medycznych jest uzasadnione i potrzebne. Wskazuje też, że obecnie trwają prace nad rozporządzeniem w tej sprawie i projekt zostanie skierowany do konsultacji społecznych.
  Więcej
  
• Protesty izb pielęgniarskich
  Data ukazania: 2009-05-14
  
  Okręgowe Rady Pielęgniarek i Położnych, podobnie do Okręgowych Rad Lekarskich, sprzeciwiają się proponowanym w projekcie ustawy o samorządzie pielęgniarek i położnych zmian obszarów działania izb pielęgniarskich i zwracają uwagę na brak merytorycznych podstaw do takich zmian oraz podkreślają potrzebę pozostawienia decyzji o obszarze działania izb samorządom. Apel, Pismo
  
• Gorzów Wlkp - małe izby są lepsze
  Data ukazania: 2009-04-21
  
  Prezydent Gorzowa Wlkp w liście do Minister Zdrowia popiera stanowisko samorządu lekarskiego sprzeciwiające się likwidacji małych izb lekarskich. Małe izby są sprawniejsze, lepiej konsolidują środowisko i lepiej rozwiązują lokalne problemy. Dlatego ich likwidacja byłaby niepotrzebną ingerencją w sprawy należące do samorządu lekarskiego. Więcej
  
• Małe izby powinny pozostać
  Data ukazania: 2009-04-07
  
  W piśmie skierowanym do Pani Minister Zdrowia Prezydent Tarnowa zwraca uwagę na liczne argumenty przemawiające za pozostawieniem bez zasięgu terytorialnego obecnych izb lekarskich. Obecny podział jest przejawem woli samorządu lekarskiego i nie zakłóca wykonywania powierzonych samorządowi zadań, a wobec tego dokonywanie zmian nie jest celowe. Podobne stanowisko wyraził Okręgowy Zjazd Lekarzy w Łodzi. Więcej
  XXV Okręgowy Zjazd Lekarzy
  
• Badania kapitału intelektualnego jednostek ochrony zdrowia
  Data ukazania: 2009-04-07
  
  Osoby i zakłady opieki zdrowotnej zainteresowane badaniami wykorzystania kapitału intelektualnego w ich organizacjach lub firmach mogą skorzystać ze współpracy w badaniu organizowanym przez SHG w Warszawie. Więcej
• Uprawnienia pacjentów
  Data ukazania: 2009-04-01
  
  W opublikowanym przez Health Consumer Powerhouse raporcie zatytułowanym "Patient Empowerment Ranking" analizującym uprawnienia i możliwości wyboru pacjentów w krajach Europy Polska zajęła ostatnie miejsce. Wybór świadczeniodawcy, dostęp do rzetelnej informacji medycznej, zachęty finansowe, wybór ubezpieczenia to oceniane w raporcie aspekty uprawnień pacjentów. W ogólnej ocenie na pierwszym miejscu znalazła się Dania.
  Poland
  European Patient Empowerment Index 2009