Na okładce czerwcowego numeru "Gazety Lekarskiej" zamieściliśmy fotografię z kolekcji Zbiorów Specjalnych Głównej Biblioteki Lekarskiej. Fotografia ilustruje niezwykłe wydarzenie z historii medycyny, którego bohaterem jest lekarz krakowski, pionier polskiej laryngologii.

Uwieczniony na fotografii lekarz Przemysław Pieniążek urodził się w Warszawie 2 listopada 1850 r. W 1869 r. ukończył Gimnazjum św. Anny w Krakowie. Dyplom wszech nauk lekarskich otrzymał na Uniwersytecie Jagiellońskim w 1874 r. Następnie wyjechał do Wiednia, gdzie od 1875 do 1878 jako asystent prof. Stoer­cka zgłębiał wiedzę w dziedzinie laryngoskopii. Po powrocie na Uniwersytet Jagielloński w 1879 r. obronił pracę habilitacyjną pt. "O mechanizmie zamknięcia głośni".
W tym samym roku powierzono mu wykłady z laryngologii.
Początkowo jego warsztatem pracy naukowo-dydaktycznej stał się Szpital św. Łazarza w Krakowie. Wszystkie zabiegi operacyjne przeprowadzał w klinice chirurgicznej, aż do czasu otwarcia osobnego oddziału dla chorych.
Zanim powstała w 1894 r. Klinika Laryngologiczna, upłynęło piętnaście lat.
Pierwsze lata pracy Doktora przypadły na okres, kiedy nie znano jeszcze surowicy przeciwbłoniczej. W wielu przypadkach jedynym ratunkiem dla chorego była natychmiastowa operacja. Doktor Pieniążek, w tym czasie, wykonał liczne tracheotomie (otwarcie tchawicy i usuwanie błon krupowych).
Podczas wykonywania jednej z operacji odkryto nową metodę badania i leczenia schorzeń tchawicy i głównych oskrzeli. Dr Pieniążek zastosował, według własnego pomysłu, metalowe lejki, przypominające kształtem wzierniki uszne (które do dziś można obejrzeć w klinice krakowskiej).
W ten sposób w 1884 r. dr Pieniążek, jako pierwszy lekarz na świecie, obejrzał bezpośrednio u żywego człowieka wnętrze tchawicy i oskrzeli. Dzięki swojej metodzie tracheobronchoskopii dolnej zaczął rozwijać szereg nowych sposobów diagnozowania i leczenia w dziedzinie laryngologii.
To epokowe odkrycie ilustruje wcześniej opisana fotografia, którą powtarzamy obok. Pochodzi ona z końca XIX w. z krakowskiej pracowni Józefa Sebalda. W 1901 r., jak wynika z dedykacji, została podarowana przez naszego znakomitego lekarza na pamiątkę Zjazdu Przyrodników i Lekarzy w Wiedniu dr. Władysławowi Wróblewskiemu (1860 - 1906), również znanemu i zasłużonemu lekarzowi laryngologii.

Grażyna Jermakowicz

1. "Kronika Uniwersytetu Jagiellońskiego od roku 1864-1887", Kraków 1887 r.
2. R. Dzierżanowski - "Szpalta wspomnień, P. Pieniążek", "Służba Zdrowia", Warszawa 5.12.1982 r.
3. J. Barciński - "Przemysław Pieniążek, Franciszek Nowotny i Antoni Jurasz pionierzy laryngologii i otologii światowej", Archiwum Historii Medycyny 1970 r. XXXIII