Klinika Psychiatryczna Akademii Medycznej w Warszawie obchodziła 4 października br. swój jubileusz 140 lat istnienia, a tak naprawdę można powiedzieć, że był to też jubileusz zaistnienia psychiatrii w Polsce.
      19 września 1862 r. Romuald Pląskowski został mianowany adiunktem w nowo utworzonej Katedrze Psychiatrii i Klinice Chorób Umysłowych. Klinika mieściła się w Szpitalu św. Jana Bożego. Pląskowski był jedynym Polakiem, który miał powierzone wykłady z chorób nerwowych i psychicznych na Uniwersytecie Warszawskim w czasie zaborów. Od 1888 do 1915 r. warszawska Katedra Psychiatrii pozostawała wyłącznie w rękach Rosjan.
      W 1886 r. lekarzem naczelnym Szpitala św. Jana Bożego został A. Rothe, a po nim Iwan Sabasznikow, który wsławił się tym, że w roku 1900 rozpoznał u symulującego zaburzenia psychiczne więźnia X Pawilonu Cytadeli Warszawskiej - Józefa Piłsudskiego "obłąkanie omamowe". Dało to możliwość skierowania Piłsudskiego na obserwację sądowo-psychiatryczną do Szpitala św. Mikołaja Cudotwórcy w Petersburgu, skąd uciekł. Symulacją Piłsudskiego kierował pracujący wówczas w Tworkach dr Rafał Radziwiłłowicz.
      W latach I wojny światowej działalność Uniwersytetu Warszawskiego, w tym więc Katedry i Kliniki Chorób Umysłowych i Nerwowych, była z powodu toczących się działań wojennych znacznie ograniczona. W 1919 r. kierownikiem Katedry i Kliniki Psychiatrycznej został docent Uniwersytetu Jagiellońskiego Jan Mazurkiewicz. Jak sam pisał, od października tegoż roku rozpoczął organizację "prowizorycznej kliniki psychiatrycznej". Klinika nadal mieściła się w małym pawilonie na terenie Szpitala św. Jana Bożego. W czasie Powstania Warszawskiego został on doszczętnie zniszczony. 23 sierpnia, po kolejnym nalocie, dr Halina Jankowska, jedyny lekarz, który został z pacjentami i sześć sióstr szarytek zginęli razem pod gruzami szpitala.
      Po wojnie Jan Mazurkiewicz ponownie objął Katedrę Psychiatrii, a Klinika Psychiatryczna znalazła przystań w Szpitalu Psychiatrycznym w Tworkach (obecnie Pruszków) i tam pozostała do 1965 r.
      Po śmierci Jana Mazurkiewicza w 1947 r., obowiązki kierownika Kliniki przejął Mieczysław Kaczyński i pełnił je do momentu powołania na to stanowisko w 1950 r. J. Handelsmana. W 1958 r., w trakcie ciężkiej choroby prof. Handelsmana, powierzono kierownictwo Kliniki doc. dr Halinie Wardaszko-Łyskowskiej, a w marcu 1960 r. nominację na stanowisko kierownika Kliniki Psychiatrii otrzymał prof. dr Andrzej Jus. W 1965 r. uzyskał nową siedzibę dla Kliniki w Szpitalu Nowowiejskim w Warszawie, gdzie mieści się ona do chwili obecnej. Po wyjeździe z Polski prof. Jusa, kierownikiem Kliniki została prof. dr Halina Wardaszko-Łyskowska. Obecnie jej kierownikiem jest prof. dr Waldemar Szelenberger.
      Uroczystości rocznicowe otworzył rektor Akademii Medycznej w Warszawie prof. dr Janusz Piekarczyk, następnie referat o historii warszawskiej Kliniki Psychiatrycznej (z którego część informacji zamieściliśmy powyżej) wygłosił dr Tadeusz Nasierowski. Ojciec dr hab. M. M. Łobozek przedstawił historię i perspektywy opieki nad chorymi psychicznie w tradycji ojców bonifratrów.
      Dostrzegając ścisłe związki zaburzeń psychicznych z całą medycyną, co szczególnie wyraźne jest w zaburzeniach depresyjnych, organizatorzy uroczystości rocznicowych przedstawili referaty o sensie cierpienia (prof. J. Hołówka) oraz o depresji - chorobie XXI w. i jej leczeniu (prof. W. Szelenberger i prof. S. Pużyński).

Bożena Pietrzykowska

Prof. dr Waldemar Szelenberger - kierownik Kliniki Psychiatrii AM w Warszawie (fot. Tomasz Jaroszewski) Minister Mariusz Łapiński odznacza psychiatrów. Na zjęciu prof. dr Halina Wardaszko-Łyskowska (fot. Tomasz Jaroszewski)

O "Nowinkach Psychiatrycznych"

      "Nowinki Psychiatryczne" to pismo środowiska psychiatrów. Staramy się informować praktyków o sprawach przydatnych i praktycznych, nowych lub zmieniających się przepisach, odbytych zebraniach naukowych, zjazdach czy dyskusjach. Podajemy wyniki egzaminów specjalizacyjnych, aktualizujemy bazę danych o specjalistycznych poradniach czy szpitalach i praktyczne wykazy leków stosowanych w psychiatrii. Piszemy o Internecie w psychiatrii. Zamieszczamy nadesłane informacje, wspomnienia, ciekawostki historyczne, felietony, wiersze i prace plastyczne pacjentów. Nie mamy ambicji naukowych, choć naukę chętnie popularyzujemy.
      Powstały 10 lat temu jako skromne pismo Oddziału Warszawskiego Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego. Koszty były niewielkie, pokrywaliśmy je z datków członków Towarzystwa. Spotkały się z zainteresowaniem. Wszyscy chętnie je czytali, trudniej było o współpracowników - ale przetrwało. Od czterech lat "Nowinki" są profesjonalnie składane i drukowane, rozrosły się, przestały być pismem tylko środowiska warszawskiego i mają coraz szerszy krąg czytelników w całym kraju. Chciałyby być "forum polskich psychiatrów", ale trochę im jeszcze do tego brakuje jeśli chodzi o sprostanie wszystkim zamierzeniom programowym. Wydawane były zależnie od napływających materiałów i możliwości społecznej redakcji. Ostatnie numery miały 48 stron, ukazywały się co pół roku, w nakładzie 1000-1600 egz. Wydaliśmy dotąd 52 numery, najbliższy składamy w listopadzie.
      Pisać u nas może każdy, kto chce przeżyć taką dziennikarską przygodę i chciałby psychiatrom przekazać coś związanego z ich pracą, powołaniem, wiedzą i środowiskiem. Cieszymy się, że nie odmawiają nam współpracy wybitni polscy psychiatrzy - jesteśmy im szczególnie wdzięczni, bo przez nich "Nowinki" stają się ciekawsze i bardziej kompetentne. Ale wdzięczni jesteśmy wszystkim, którzy w tych zabieganych czasach nie myślą wyłącznie o sobie i swym pisaniem cieszą innych.
      Pismo powstaje "po koleżeńsku", nie płacimy honorariów autorskich. Zatrudniamy dziennikarkę, bez której już nie można byłoby realizować tak zakrojonego przedsięwzięcia. Nie jesteśmy nastawieni na dochód. Wszystkie koszty pokrywamy z opłat za informacje o lekach. W każdym numerze dziękujemy życzliwym nam firmom, ale tekstów sponsorowanych nie zamieszczamy.

      "Nowinki Psychiatryczne" są bezpłatnie przesyłane zainteresowanym psychiatrom, psychologom współpracującym z psychiatrami i lekarzom specjalizującym się w psychiatrii. Koleżanki i Kolegów, którzy jeszcze nie przesłali nam zgłoszenia prenumeraty prosimy o czytelne wypełnienie kwestionariusza (wzór obok), podstemplowanie i przesłanie go na adres:

      "Nowinki Psychiatryczne", ul. Limanowskiego 11 m. 81, 02-943 Warszawa

Tomasz Jaroszewski
psychiatra
redaktor naczelny