Wykorzystanie systemów komputerowych w marketingowym zarządz aniu praktyką lekarską

Opieka zdrowotna jest szczególnie podatna na wpływ komputeryzacji, dzięki której możliwe jest nie tylko  gromadzenie bardzo dużej ilości informacji, ale także ich przetwarzanie oraz praktycznie niczym nie ograniczone przesyłanie.

Komputeryzacja umożliwia nie tylko sprawne zarządzanie całymi placówkami takimi jak szpitale, w których decyzje są podejmowane przy uwzględnieniu szeregu czynników i procesów, ale także jest pomocna w prowadzeniu praktyki lekarskiej czy też zakładów pielęgnacyjno-opiekuńczych. W przypadku tych ostatnich szczególnie może się to okazać przydatne w prowadzeniu kartotek pacjentów. Warunkiem koniecznym jest jednak dysponowanie odpowiednim systemem informatycznym, który może być definiowany jako zespół procedur służących zbieraniu, przetwarzaniu, gromadzeniu oraz przesyłaniu informacji, w celu wspomagania i usprawniania zarządzania, podejmowania decyzji i kontroli.
Analizując budowę systemu informacyjnego możemy w nim wyróżnić cztery podstawowe elementy: sprzęt, oprogramowanie, ludzi oraz dane i informacje. Elementem decydującym o funkcjonalności systemu informatycznego jest zakres danych, jakie mogą być w tym systemie gromadzone i przetwarzane oraz struktura tych danych. Zestaw danych medycznych dotyczących pacjenta określony jest mianem rekordu pacjenta, a zgromadzone w nim dane mogą pochodzić z wielu instytucji biorących udział w opiece nad nim.
Na rynku są już dostępne programy spełniające ten wymóg. Przykładem może być program Medi Bank V 1.0. Po zainstalowaniu i uruchomieniu programu pojawia się okno do wprowadzenia podstawowych danych takich jak: imię, nazwisko, adres, czy też numery telefonów. W obrębie historii choroby danego pacjenta zakres gromadzenia informacji jest analogiczny jak w kartotece. Chcąc dotrzeć do poszczególnych danych należy wybrać odpowiednie zakładki. W pierwszej kolejności te, które są najistotniejsze, czyli np. kontakt z lekarzem, którego należy powiadomić w razie nagłego pogorszenia się stanu zdrowia.
Kolejne zakładki mogą dotyczyć lekarza prowadzącego oraz specjalistów konsultujących.
W dalszej kolejności należy wprowadzić dane dotyczące pacjenta. Wprowadzając tego typu informacje należy wykorzystać wiadomości zdobyte w trakcie wywiadu lekarskiego zaczynając od dolegliwości głównych oraz przechodząc do dolegliwości o charakterze towarzyszącym, aż po informacje dotyczące np. alergii i uczuleń.
Kolejna zakładka przeznaczona jest na wprowadzenie danych o zażywanych przez pacjenta lekach. Autor programu przewidział także możliwość wprowadzenia oświadczenia pacjenta o ewentualnym wyrażeniu zgody na bycie donorem narządów. Dzięki tego typu programom lekarze nie tylko będą mieli ułatwiony dostęp do szeregu istotnych informacji na temat pacjentów, ale w swoich torbach zamiast wielu notatek dotyczących historii chorób wystarczy, jeśli będą mieli dużo mniejszych rozmiarów notebook.
Wprowadzone w Polsce nowe przepisy regulujące działalność zakładów opieki zdrowotnej pozwoliły szpitalom na samodzielne modyfikowanie struktury zarządzania. Był to warunek konieczny w przypadku wdrażania systemów informatycznych. Symptomem pozytywnych przemian w polskich szpitalach są próby wdrażania wzorem szpitali krajów gospodarczo rozwiniętych kompleksowych procesów informatycznych.
Przykładem tego typu rozwiązań mogą być różnego typu systemy wspomagające pracę personelu medycznego i statystyki medycznej w jednostkach lecznictwa zamkniętego. Systemy takie umożliwiają współpracę z systemami administracyjnymi, a także rachunkiem kosztów leczenia pacjentów.
Bardzo ważne jest, by tego typu oprogramowanie spełniało wysokie wymagania pod względem zabezpieczenia danych przed awarią sprzętu i dostępem przez niepowołane osoby. Jest to szczególnie istotne po wprowadzeniu w sierpniu 1998 r. Ustawy o Ochronie Danych Osobowych, która reguluje szereg kwestii związanych z gromadzeniem, archiwizowaniem, a przede wszystkim udostępnianiem danych personalnych.
System taki powinien gwarantować niezawodność, szczególnie na wypadek awarii, by zabezpieczyć przed ewentualną utratą danych. Wskazane jest także, by system taki był niezależny od środowiska sprzętowego oraz systemu operacyjnego. Wszystkie moduły systemu powinny być w pełni zintegrowane, co w znacznym stopniu pozwoli skrócić czas obiegu dokumentów związanych z działalnością placówki. Przykładowymi modułami takiego systemu mogą być:
o Izba przyjęć, gdzie prowadzona jest w sposób zautomatyzowany rejestracja pacjentów, rejestrowane są zlecenia badań diagnostycznych i laboratoryjnych do poszczególnych pracowni, odnotowywane są planowane zabiegi i przyjęcia, a także wprowadzane są wszelkie dane medyczne związane z rejestracją pacjentów.
o Oddział - odnotowywane są wszelkiego typu zdarzenia, jakie miały miejsce w trakcie pobytu pacjenta w szpitalu. Istnieje możliwość automatycznego prowadzenia ksiąg oddziałowych, rejestracji zleconych badań laboratoryjnych, jak i diagnostycznych, odnotowywanie danych medycznych dotyczących leczenia, prowadzenie raportów oddziałowych, rejestracja wykonywanych procedur medycznych czy też prowadzenie apteczki oddziałowej.
o Pracownia diagnostyczna - pozwala prowadzić rejestr pacjentów kierowanych na badania, umożliwia także rejestrowanie wyników tych badań. Dodatkowo moduł taki może pozwolić na dołączanie obrazów, krótkich animacji czy rejestracji dźwięku.
o Apteka szpitalna - umożliwia rejestrowanie dostaw leków do apteki oraz ich ekspedycji na poszczególne oddziały i inne jednostki szpitala.
Przykładem tego typu systemów, które mają wspomagać pracę personelu i statystyki medycznej mogą być: MM Szpital, który napisany został przy wykorzystaniu zaawansowanych technologii informatycznych, czy też Szpital 2000, oparty na wyspecjalizowanych aplikacjach przygotowanych z myślą o bezpiecznym gromadzeniu i przetwarzaniu informacji. Informacji dotyczących między innymi ruchu chorych w szpitalu (obsługa izby przyjęć i oddziałów), wykorzystywanych badaniach (obsługa laboratoriów i pracowni diagnostycznych), zabiegach (gabinety zabiegowe i bloki operacyjne), rozchodzeniu się leków (apteka szpitalna, apteczki oddziałowe) czy też procesu żywienia (dietetyka).
Inny program jest KS - Szpital 2000/ SQL, który będąc nowoczesnym wielomodułowym systemem może być z powodzeniem instalowany nie tylko w dużych jednostkach, ale również w mniejszych szpitalach, nie posiadających tak rozbudowanej struktury.
Obsługa pracy działów medycznych i niemedycznych stanowi naturalny powód podziału systemu na dwie części: "białą" i "szarą". Część biała obejmuje wszystkie działania, które dotyczą nie tylko bezpośredniej obsługi pacjenta, ale również te, które mają wpływ na jej poziom. Część szara dotyczy obszarów administracyjno-prawnych i kosztowych jednostki.
Wszystkie zarejestrowane informacje w obu częściach programu stanowią podstawę do sporządzenia statystyk. Ułatwiają nie tylko podejmowanie decyzji o kierunkach rozwoju, ale także prace z zakresu sprawozdawczości. Także na ich podstawie naliczane mogą być koszty. Dzięki zintegrowaniu modułów system zapewnia szybką i łatwą komunikację między wszystkimi ośrodkami szpitala, co jest najważniejszym warunkiem prawidłowo prowadzonej opieki zdrowotnej (http:\\www.kamsoft.com.pl).

Monika i Paweł Dobscy

W nr. 3 i 4 "GL" Monika i Paweł Dobscy pisali: Dlaczego marketing usług medycznych? i Jak promować usługi medyczne?


Schemat systemu komputerowego wspomagającego pracę szpitala

Izba przyjęć
Dom 
Sala operacyjna 
Oddział 
Laboratorium 
Dom 
Szybkie przyjęcie 
Wpis na listę oczekujących rezerwacja miejsca na oddziale 
Przesyłanie zleceń i wyników badań lab. 
Zgłoszenie na termin 
Odnotowywanie przybycia pacjenta 
Odnotowywanie wykonanych zabiegów 
Wypis 
Odnotowywanie ruchu pacjentów 
Przeniesienie na inny oddział 
Odnotowywanie ruchu pacjentów 
Rozliczanie kosztów pobytu: rzeczywistych, refundacji z kasy chorych i udziału własnego 

Źródło: Na podstawie danych firmy Dom Data.