Alkohol staje się coraz modniejszy wśród młodzieży europejskiej. Piją więcej młodzi Amerykanie. W Stanach Zjednoczonych wszczęto alarm w połowie lat dziewięćdziesiątych po przeprowadzeniu badań wśród młodzieży szkół akademickich i ujawnieniu wyników. Okazało się, że połowa studentów upija się co najmniej raz na miesiąc, a znaczna część raz w tygodniu.
W Polsce sytuacja alkoholowa wygląda podobnie. Na wiosnę zaprezentowano wyniki badań przeprowadzonych w 1999 r. wśród młodzieży szkolnej. Są alarmujące. Jednocześnie przygotowano wielki program badawczy dla młodzieży studenckiej "Studenci 2000" dotyczący używania alkoholu i innych środków psychotropowych przez studentów polskich.
W kwietniu 2000 r. po raz pierwszy w Polsce poddano badaniom młodzież akademicką. Celem była diagnoza sytuacji wśród studentów polskich w zakresie spożycia alkoholu, zażywania narkotyków, palenia papierosów oraz przemocy w rodzinie. Są to badania największe w Europie. Takie sondaże od 1993 r. co trzy lata przeprowadza w Stanach Zjednoczonych Uniwersytet Harvarda. Polskie badania zostały zrealizowane we współpracy ze Szkołą Zdrowia Publicznego Uniwersytetu Harvarda.
"Wykorzystaliśmy narzędzia badawcze, które stosowane są wobec studentów amerykańskich" - mówi Jerzy Mellibruda, dyrektor Państwowej Agencji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych., na której zlecenie dokonano badań. Przeprowadził je Instytut Psychologii Zdrowia Polskiego Towarzystwa Psychologicznego.
Zbadano 9372 studentów pierwszych i trzecich lat studiów. Ta druga grupa była już badana 5 lat temu. Wówczas jej przedstawiciele uczęszczali do szkół średnich. Są to ci sami ludzie. Możliwe będą analizy porównawcze. Teraz sondażem objęto studentów z 40 wyższych uczelni w ośmiu największych ośrodkach akademickich w Polsce. Do badań wybrano młodzież studiów dziennych uniwersytetów, politechnik, akademii medycznych, wyższych szkół ekonomicznych i artystycznych oraz wyższych szkół rolniczych i wychowania fizycznego z: Gdańska, Katowic, Krakowa, Lublina, Łodzi, Poznania Warszawy i Wrocławia. Wzięło w nich udział 52 proc. kobiet i 48 proc. mężczyzn.
Są już pierwsze, wstępne wyniki. Nie wyglądają dobrze. Dla porównania. Wśród dorosłych Polaków abstynentów jest 19 proc. Natomiast wśród studentów zaledwie 5,38 proc. Dla studentów amerykańskich ten wskaźnik przedstawia się trzykrotnie korzystniej i wynosi 19 proc. "Wyniki są alarmujące" - twierdzi dyr. Mellibruda
Pierwszym badanym tematem były rozmiary konsumpcji alkoholu. Pytano o częstość spożycia w ciągu 30 dni przed testem. Aż 75 proc. respondentów spożywało alkohol przynajmniej raz.   Co dziesięć dni lub częściej piło około 44 proc. Do upicia przyznało się 25 proc. ankietowanych. Częściej zdarza się to studentom niż studentkom. Wskaźnik upijania dla kobiet wynosi 15 proc.
Badający interesowali się szkodliwymi zjawiskami towarzyszącymi piciu. Ponad 63 proc. mężczyzn przynajmniej raz w życiu miało kaca, kobiet - 41 proc. Z powodu picia zajęcia opuściło 14 proc. mężczyzn i prawie 18 proc. kobiet. Z tego powodu gorsze wyniki w nauce uzyskało 17,5 proc. studentów i ponad 7 proc. studentek. Z zestawienia wynika, że studenci częściej doświadczają negatywnych skutków picia niż ich koleżanki. Fakt ten nie zaskakuje. Mężczyźni piją w większych ilościach.
Kolejną sprawdzaną sprawą były motywy sięgania po alkohol. Prawie co czwarty respondent twierdzi, że jest to ucieczka od problemów i trosk. Bardzo podobne wypowiedzi w tym zakresie uzyskano od kobiet i mężczyzn. Niepokojące jest zjawisko, że młodzi ludzie traktują alkohol jako pewnego rodzaju lek. "Picie alkoholu po to, żeby zredukować stres, smutek, przygnębienie, poczucie beznadziejności jest sygnałem ostrzegawczym, mówiącym o tym, że uruchamia się proces, który prowadzi do uzależnienia" - mówi Jerzy Mellibruda.
Ja sądzę, że dużą rolę do odegrania w opanowaniu i kontrolowaniu zjawiska picia przez młodzież zarówno szkół średnich, jak i wyższych mają lekarze rodzinni. Są najlepiej zorientowani w sytuacji rodzinnej, materialnej i obyczajowej młodych. Znają kłopoty, bolączki, a przede wszystkim skłonności rodziców i dzieci. Warto zwrócić baczniejszą uwagę na ten pogłębiający się kłopot, który dotyczy nie tylko Polski.
W Polsce na lata 1997 - 1999 przygotowano pierwszy Narodowy Program Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych. "W ostatnich dniach podjęte zostały ważne decyzje określające strategię i działania państwa wobec problemów związanych z alkoholem" - informuje Maciej Piróg, sekretarz stanu w Ministerstwie Zdrowia. Rada Ministrów zatwierdziła 26 września 2000 r. Narodowy Program Profilaktyki na lata 2000 - 2005. Minister Piróg mówi o nowych zadaniach z zakresu przeciwdziałania i rozwiązywania problemów alkoholowych, które otrzymały samorządy lokalne wraz ze znaczącym źródłem zasilania tych działań.
W 26 krajach europejskich przeprowadza się co 4 lata badania wśród młodzieży szkół średnich, które dotyczą problemu alkoholowego. Polska w nich uczestniczy. O wynikach ostatniego badania europejskiego będą dyskutowali ministrowie zdrowia z 50 państw w Sztokholmie konferencja odbędzie się w lutym 2001 r. Zostanie przyjęta deklaracja europejska w sprawie młodzieży. 

G.C.