Światowy Tydzień Promocji Karmienia Piersią jest obchodzony na świecie już po raz dziesiąty. W tym roku uczestniczy w nim 120 państw. Polska zorganizowała go po raz siódmy między Dniem Matki, a Dniem Dziecka pod hasłem "Karmienie piersią - prawem kobiety". Zainteresowanie akcją było bardzo duże zarówno wśród lekarzy jak i rodziców, zwłaszcza kobiet oraz samych placówek medycznych, w tym szpitali.

Jedynym sposobem żywienia niemowląt i małych dzieci, które zapewnia im optymalny stan zdrowia i rozwój jest karmienie piersią - głosi stanowisko Komitetu Upowszechniania Karmienia Piersią. Ponadto podkreśla on, że wśród kobiet, które karmiły obserwuje się mniej zachorowań na raka jajnika, bo do 25 proc. mniej i aż o 50 proc. mniej na nowotwory sutka. U tych kobiet występuje również mniejsze ryzyko osteoporozy i złamań biodra w okresie starości. Celem akcji jest zwrócenie uwagi pracodawców oraz wszystkich pracowników służby zdrowia na prawa matek karmiących i pracujących, a także uświadomienie tym ostatnim prawa matki do przebywania razem z dzieckiem na terenie placówki leczniczej. Walka o stosowanie tych praw toczy się na forum międzynarodowym od dłuższego czasu. W latach osiemdziesiątych Światowa Organizacja Zdrowia i Fundusz Narodów Zjednoczonych na Rzecz Dzieci chcąc przywrócić prawidłowy sposób żywienia dzieci na całym świecie zainicjowały program Szpital Przyjazny Dziecku. Wejście do tego elitarnego grona zależne jest od spełnienia warunków zawartych w dokumencie "Ochrona, Propagowanie i Wspieranie Karmienia Piersią - szczególna rola placówek służby zdrowia" (WHO/UNICEF 1989). Warunki ujęto w tzw. 10 Kroków do Udanego Karmienia Piersią i stanowią one podstawę całego przedsięwzięcia. Polska ma 40 takich, odznaczonych szpitali. Każdy z nich jest tak zorganizowany, by w pełni służył dobru dziecka i matki. A zatem umożliwia i stwarza optymalne warunki do rozpoczęcia karmienia piersią, stwarza godne warunki do intymnego porodu w obecności bliskiej osoby, zapewnia możliwość do przebywania matki z dzieckiem stale od momentu urodzenia do opuszczenia szpitala, organizuje pomoc matkom przy opuszczaniu oddziału. W Szpitalach Przyjaznych Dziecku tworzy się system sal "dziecko przy matce". Na tych oddziałach panuje szczególna atmosfera, pełna życzliwości, serdeczności i wsparcia ze strony personelu. Komitet Upowszechniania Karmienia Piersią twierdzi, że tworzenie Szpitali Przyjaznych Dziecku przynosi wyraźne korzyści społeczne i ekonomiczne w skali całego państwa. Wiążą się one ze zmniejszeniem kosztów opieki zdrowotnej nad dziećmi i kobietami oraz zmniejszeniem absencji w pracy związanej z chorobą lub koniecznością opiekowania się chorymi dziećmi. W Polsce ogółem noworodki karmi piersią 98 proc. matek, a w szpitalach odznaczonych prawie 100 proc. Ta różnica zwiększa się znacznie wraz z upływem czasu. I tak w szóstym miesiącu karmi 53 proc. matek, a w szpitalach odznaczonych ponad 70 proc. Jednocześnie pacjentki tych szpitali kontynuują karmienie piersią w drugim roku życia w 25-30 proc. Statystycy zauważają ponadto w Szpitalach Przyjaznych Dziecku obniżanie się liczby: zakażeń  wewnątrzoddziałowych, noworodków z nasiloną żółtaczką i znacznymi ubytkami masy ciała, niemowląt przyjmowanych na oddziały dziecięce ze schorzeniami górnych dróg oddechowych i przewodu pokarmowego. Obserwują też istotne zmniejszenie powikłań połogowych, w tym krwawień z dróg rodnych, zapaleń piersi u matek. Takie przyjazne podejście do kobiet spodziewających się dzieci, okresu porodowego i opieki poporodowej jest nowoczesne, oparte na aktualnej wiedzy i potwierdzone zostało badaniami prowadzonymi na całym świecie. Amerykańska Akademia Pediatrii uznała wdrażanie "10 Kroków" za jeden z priorytetów opieki zdrowotnej w swoim kraju. W 1990 r. Polska podpisała Deklarację z Innocenti. Dokument zobowiązuje nasz kraj np. do tego, aby każda placówka położnicza w Polsce realizowała "10 Kroków". Poprawa warunków karmienia piersią jest jednym z zadań Narodowego Programu Zdrowia. "W Polsce w latach 1992 - 95 sytuacja w szpitalach położniczych poprawiła się. Był wówczas realizowany Program Poprawy Karmienia Piersią pod kierunkiem doc. Krystyny Mikiel-Kostyry z Instytutu Matki i Dziecka i przez nią opracowany" - mówi dr Elwira Soplińska, kierownik Poradni Specjalistycznej w Ciechanowie, członek UNICEF oraz zarządu Komitetu Upowszechniania Karmienia Piersią. Dzięki temu programowi wspólny pobyt matki i dziecka w oddziałach noworodkowych wyniósł w 1995 r. 59,7 proc., podczas gdy w 1988 wynosił zaledwie 23 proc. Nadal jednak aż 40,3 proc. noworodków oddzielano od matek, natomiast kontaktu z matką w sali porodowej nie miało 28,8 proc. noworodków. Dlatego istotne jest to, że karmienie piersią umieszczono w Narodowym Programie Zdrowia na lata 1996 - 2005. Dr Soplińska przypomina, że art. 51 pkt. 6 Ustawy o Powszechnym Ubezpieczeniu Zdrowotnym daje prawo dzieciom od urodzenia do ukończenia 3 miesiąca życia do świadczeń zdrowotnych określonych w ustawie, bez względu na to, czy jest to dziecko ubezpieczone, czy nie. Zdaniem mówczyni takiej ochrony dziecko wymaga co najmniej do lat 2 lub znacznie dłużej. Wydaje się, że różnorodne programy, akcje oraz Szpitale Przyjazne Dziecku są w Polsce bardzo potrzebne. Oto w czasie uroczystej konferencji podczas Polskiego Tygodnia Promocji Karmienia Piersią doc. dr hab. med. Monika Mikulska z Kliniki Śląskiej Akademii Medycznej w Bytomiu powiedziała: "Coraz częściej na naszych oddziałach położniczych widzimy matki zapłakane, matki przestraszone, z takim spanikowanym wyrazem oczu, w towarzystwie bladych i zestresowanych mężów, ponieważ coraz częściej jednak rodzą nam się dzieci chore, słabe, albo wcześnie urodzone, które to zjawisko niesie poważne komplikacje. Dla takiego dziecka pokarm jego matki jest istotny nie tylko jako pokarm, ale jako lek". Ta wypowiedź utwierdza w przekonaniu lekarzy i innych pracowników ochrony zdrowia, że wiele jeszcze trzeba zrobić w zakresie opieki okołoporodowej nad matką i dzieckiem. Ale pomóc może im w tym dobre prawo, jego przestrzeganie i zrozumienie ze strony wielu środowisk, w tym decyzyjnych i pracodawców.

Grażyna Ciechomska