Świadomość ekologiczna zatacza coraz szersze kręgi. Obejmuje również dziedziny, których związek z ochroną środowiska nie był zauważalny. Należy do nich dziedzina prokreacji. Łono kobiety zaczyna być postrzegane jako ekologiczna nisza. W myśl założeń ekologii zintegrowanej pojęcie łona matczynego obejmuje całą postać kobiety rodzicielki przekazującej życie. Przed kilku miesiącami ukazała się książka zatytułowana "Oblicza macierzyństwa". Inspiracją do opracowania dzieła była sesja naukowa zorganizowana z okazji inauguracji zajęć w Międzywydziałowym Studium Rodziny KUL w 1998 r. Na całość tomu złożyły się prace wieloosobowego zespołu, co tłumaczy różnorodność stylu i charakteru poszczególnych opracowań. Całość obejmuje cztery części. W pierwszej zostało omówione macierzyństwo w świetle religii chrześcijańskiej, ze szczególnym uwzględnieniem nauczania Jana Pawła II. W drugiej części zostały zamieszczone artykuły stanowiące psychospołeczną charakterystykę doświadczenia macierzyńskiego, zwłaszcza w aspekcie jego szans i zagrożeń w okresie transformacji ideologiczno-kulturowej końca XX w. Część trzecia zawiera opracowania podejmujące psychologiczne problemy kobiet napotykających trudności w realizacji biologicznego macierzyństwa. W czwartej części dokonano analizy sytuacji trudnych społecznie, w których kobieta funkcjonuje jako matka. Załączone na końcu tomu noty o autorach informują o znakomitym doborze osób prezentujących swoje obserwacje naukowe lub doświadczenia gromadzone w toku pracy nad zagadnieniami związanymi z macierzyństwem. Całość opracowała dr Dorota Kornas-Biela, pracownik w Katedrze Pedagogiki Specjalnej KUL, pełniąca wiele funkcji w instytucjach naukowych i społecznych, autorka kilku książek, m.in. "Wokół początków życia ludzkiego" (1993) oraz współredaktorka książki "Z zagadnień psychologii prokreacyjnej" (1992). W owym tomie znajdują się cztery prace tej autorki, m.in.  "Zranione macierzyństwo: doświadczenia matek po aborcji" oraz "Tragiczne macierzyństwo: psychospołeczny aspekt dzieciobójstwa". Z tymi pracami koresponduje artykuł "Zranione macierzyństwo: doświadczenia matek po aborcji", zawierający bogate doświadczenie w tej dziedzinie Andrzeja Winklera. Książka jest zbiorem wielu prac ukazujących różne oblicza macierzyństwa. Jeśli wymieniłem właśnie te spośród innych, to z myślą o objęciu całej owej problematyki świadomością ekologiczną. Ekologia łona kobiecego stanowi punkt wyjścia dla ekologii rodziny. Łono kobiece obejmuje wszystkie trzy poziomy: cielesny, psychiczny i duchowy. Zauważamy paradoksalne zjawisko: zaistnienie dziecka w łonie matki może pociągnąć za sobą klęskę ekologiczną rozciągającą się na całą rodzinę. Ekologia jako nauka obejmuje cały ekosystem, a więc istoty żywe i ich środowisko. Bliskie jej są zagadnienia aksjologiczne: życie jako podstawowa wartość, a środowisko społeczno-przyrodnicze jako dobro wspólne. W odniesieniu do gatunku Homo sapiens ekologia prokreacji wysuwa się na pierwszy plan z tego względu, że "teren" płciowości został poddany - szczególnie w II połowie kończącego się stulecia - ciężkiemu skażeniu na wszystkich poziomach ludzkiej egzystencji. Wystarczy wymienić skażenia najcięższe: nagminne ubezpładnianie się, aborcja z nieuchronnym zespołem poaborcyjnym, promiskuityzm, choroby przenoszone drogą płciową, pornografia zabijająca miłość, filmy epatujące eksploatacją sfery płci w warstwie doznaniowej dla przyjemności, agresywna muzyka. Ekologia rodziny musi znaleźć należną pozycję wśród nauk, których rozwój okaże się znamienny dla XXI w.: w ekoteologii, ekoetyce, wreszcie w ekomedycynie.

Włodzimierz Fijałkowski

"Oblicza macierzyństwa". Red. D. Kornas-Biela, KUL, Lublin 1999.