W dniach 12-13 kwietnia obradowała w Warszawie II Międzynarodowa Konferencja Polskiego Towarzystwa Medycyny Ubezpieczeniowej. Jej tematem były choroby cywilizacyjne: wirusowe zapalenie wątroby i choroby układu krążenia.

O epidemiologii i czynnikach ryzyka wirusowych zapaleń wątroby mówił prof. dr hab. Piotr Zaborowski z Instytutu Chorób Zakaźnych Akademii Medycznej w Warszawie. W ostatnich latach, dzięki szczepieniom noworodków oraz osób z grup ryzyka, znacznemu obniżeniu uległa zapadalność na ostre wirusowe zapalenia wątroby typu B u dzieci. Jednocześnie daje się zaobserwować znaczne zwiększenie liczby przypadków pozapalnych marskości wątroby typu B i pierwotnych nowotworów wątroby, stanowiących następstwo przewlekłych zakażeń tym wirusem w latach 1975 - 1985. Stale narasta liczba nowo wykrytych przypadków wirusowego zapalenia wątroby typu C. Toksyczne (głównie poalkoholowe) i metaboliczne uszkodzenia wątroby, w wyniku otyłości, cukrzycy lub dny, stanowią dodatkowe czynniki ryzyka, zwiększające się przy współistnieniu innych zakażeń wirusowych (wirusami cytomegalii, opryszczki, Epsteina-Barr oraz niedoboru odporności). Przedstawiono dane dotyczące znaczenia tych czynników dla przebiegu i rokowania wirusowych zapaleń wątroby, ważnych także dla szacowania ryzyka w ubezpieczeniach zdrowotnych i ubezpieczeniach na życie. Swoimi wieloletnimi obserwacjami dotyczącymi zachorowań i śmiertelności w populacji ubezpieczonych zakażonych wirusem WZW typu C podzielił się prof. Robert Pokorski z USA - wiceprezes ds. Światowych Badań Medycznych i Rozwoju w firmie General & Cologne Life Re. 170 milionów ludzi na świecie zakażonych jest wirusem zapalenia wątroby typu C. Część ekspertów uważa, iż postęp choroby u zakażonych jest nieunikniony i doprowadzi w efekcie do krańcowego stadium niewydolności wątroby i zgonu. Zdaniem innych, rokowanie takie będzie dotyczyło tylko pewnego odsetka zakażonych. Ta sprzeczność poglądów utrudnia m.in. ocenę ryzyka występującego u osób ubiegających się o ubezpieczenie, a zakażonych wirusem typu C. O węgierskich doświadczeniach dotyczących standardów medycznej oceny w ubezpieczeniach na życie poinformował dr Imre Horwath z Węgierskiego Stowarzyszenia Medycyny Ubezpieczeniowej (MEBOT). Medycyna ubezpieczeniowa, to wiedza medyczna pojmowana interdyscyplinarnie. Dlatego większość oferowanych produktów z zakresu ubezpieczeń na życie i zdrowie wymaga specjalistycznego doradztwa medycznego. Dotyczy to procedur akceptacji wniosków oraz oceny i realizacji roszczeń odszkodowawczych. Węgierskie doświadczenia medycyny ubezpieczeniowej wskazują na konieczność opracowania standardów medycznych, które dotyczyć będą: - pytań zawieranych w kwestionariuszu medycznym, - protokołów badania lekarskiego dla potrzeby oceny ryzyka w ubezpieczeniach na życie, ubezpieczeniach wypadkowych i kosztów leczenia. W Polsce działa 30 towarzystw ubezpieczeniowych. Zadaniem konsultantów medycznych jest ocena w oparciu o dostępne dane medyczne ryzyka zagrożeń zdrowotnych poszczególnych kandydatów do ubezpieczenia, tak, aby pobierana składka ubezpieczeniowa odpowiadała ryzyku wynikającemu z ubezpieczenia posiadacza polisy. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Medycyny Ubezpieczeniowej dotyczące kwestii standardów zaprezentowali doktorzy: Arkadiusz Lipka i Piotr Daniluk. Standardy medycyny ubezpieczeniowej określają warunki współpracy lekarzy różnych specjalności z  towarzystwami ubezpieczeń na życie. Określają również sposoby prowadzenia badania lekarskiego służącego temu celowi. W przypadku, gdy ryzyko zgonu jest wysokie,  wniosek o ubezpieczenie może zostać odroczony lub odrzucony. Jeśli chodzi o odpłatność za badania, towarzystwo ubezpieczeniowe płaci tylko za te, które samo zleca. Wywiad musi być przeprowadzony przez lekarza prowadzącego badania. W uzasadnionych przypadkach kandydat do ubezpieczenia kierowany jest na badania specjalistyczne. Ustawy, które obowiązują w Polsce, uprawniają zakłady ubezpieczeniowe do weryfikacji informacji medycznych podawanych przez ubezpieczających się z danymi zawartymi w dokumentacji leczenia w zakładach opieki zdrowotnej i u lekarzy prywatnych. Niewystępowanie przed wejściem w życie polisy chorób istotnych dla ubezpieczenia ma decydujące znaczenie w uznaniu roszczenia z tytułu ubezpieczenia na życie. Mówił o tym dr Ryszard Domański z AM w Warszawie. Ok. 15 - 20 proc. klientów przedstawia nieprawdziwe albo niepełne dane o stanie swego zdrowia. Zdaniem dr. Ryszarda Domańskiego, towarzystwo ubezpieczeniowe prowadzące postępowanie odszkodowawcze ma prawo zbierać informacje o stanie zdrowia klienta ze wszelkich dostępnych źródeł. Przede wszystkim dotyczy to ubezpieczeń na wypadek śmierci. Do poważnych chorób mających wpływ na ryzyko ubezpieczeniowe należą m.in.: nowotwory, zawał serca, udar mózgu, niewydolność nerek, utrata wzroku, przeszczepienie narządów. Możliwość ubezpieczenia wykluczają: alkoholizm, czynne choroby psychiczne, samookaleczenia czy popełnienie przestępstwa. Prof. Tomasz Pasierski z Instytutu Kardiologii w Warszawie mówił o czynnikach ryzyka choroby wieńcowej, a także o tym, jak wpływają one na rokowanie. Do czynników, na które można wpływać należą: palenie papierosów, niska aktywność fizyczna, niewłaściwa dieta, wysokie stężenie cholesterolu LDL, niskie stężenie cholesterolu HDL, nadciśnienie tętnicze, cukrzyca. Modyfikacja czynników ryzyka, a szczególnie palenia i podwyższonego stężenia cholesterolu poprawia rokowanie. Efekt tym większy, im pacjent jest młodszy. O nowych procedurach diagnostycznych w kardiologii poinformował dr John Evans z Francji. W ubezpieczeniach na życie choroba wieńcowa jest schorzeniem powszechnie branym pod uwagę. Dr Evans mówił m. in. o tym, co wnoszą do jej wykrywalności wyniki scyntygrafii mięśnia serca oraz wysiłkowego badania echokardiograficznego - badań podstawowych i dostępnych. Klienci towarzystw ubezpieczeniowych są często kierowani na próbę wysiłkową, niekiedy z pominięciem przeciwwskazań, do których należą: kardiomiopatia przerostowa, zły stan pacjenta (np. wysokie ciśnienie krwi), zaburzenia przewodnictwa czy epizody zakrzepowo-zatorowe. Jeżeli pacjent ma zwężenie tętnicy wieńcowej, to podczas badania na ergometrze zachodzi ryzyko jego śmierci w czasie próby wysiłkowej. O prognozach dotyczących długości ludzkiego życia mówił prof. Witold Zatoński. Przypomniał, że opanowano choroby zakaźne i skutecznie zmniejszono umieralność niemowląt, ale nadal poważnym problemem jest wysoka umieralność mężczyzn. W Polsce daje się zauważyć ogromny wzrost zgonów mężczyzn w wieku 20-44 lat z powodu marskości wątroby. Do zjawisk korzystnych należy spadek sprzedaży papierosów (o 10 proc.). Do niekorzystnych - ponowny wzrost spożycia tłuszczów zwierzęcych w ostatnim czasie. Na koniec warto przypomnieć, iż Polskie Towarzystwo Medycyny Ubezpieczeniowej powstało w roku 1998. Jego główne cele działania to - tworzenie płaszczyzny profesjonalnych kontaktów między przedstawicielami świata medycznego działającymi na rzecz ubezpieczeń na życie, a także określanie problemów związanych z oceną ryzyka i realizacją wymienionych świadczeń. Prezesem Towarzystwa jest dr Krzysztof Grzyliński.

Jolanta Orłowska