Pan Dr Marek Stankiewicz Redaktor Naczelny "Gazety Lekarskiej"

Szanowny Panie Redaktorze, W związku z artykułem "Prokreacja w świetle ekologii" autorstwa prof. dr. Włodzimierza Fijałkowskiego ("GL" 6/2000) pozwalam sobie na kilka uwag. Formułowanie strategii, rekomendacji i programów odnoszących się do problemów zdrowotnych jest jednym z podstawowych zadań Światowej Organizacji Zdrowia. W ostatnich latach stały się one wielodyscyplinarne, uwzględniając obok uwarunkowań zdrowotnych społeczne i ekonomiczne. Wysoka jakość merytoryczna rekomendacji jest niekwestionowana, dlatego są one od lat powszechnie wdrażane w krajach członkowskich WHO. Zdarza się jednak, że zalecenia WHO są traktowane w sposób wybiórczy, po to na przykład, by uzasadnić czyjeś poglądy, przez co wypaczane jest przesłanie dokumentu podstawowego. I tak, we wspomnianym artykule Autor przedstawia swój 12-punktowy Scalony Program Prokreacji Ekologicznej powołując się na opracowane przez WHO zalecenia dotyczące promocji zdrowia. Wśród punktów tego programu zawarte są takie, które rzeczywiście wywodzą się z rekomendacji WHO (jak np. promocja karmienia piersią czy porodów naturalnych), jak również inne, wynikające wyłącznie z koncepcji Autora. Wśród działań zalecanych  przez WHO nie sposób znaleźć np. promocji czystości i wstydliwości "jako stylu życia" czy ukazywania dziewictwa jako "stanu warunkującego twórczy dialog obu płci". Wbrew sugestii Autora, w dokumentach WHO również nie rekomenduje się jednej, konkretnej metody planowania rodziny jako najwłaściwszej. Strategia WHO "Zdrowie dla wszystkich w XXI wieku", przyjęta w 1998 r., poświęca zdrowiu dzieci i młodzieży dużo uwagi, wychodząc z założenia, że wczesne inwestowanie w zdrowie i edukację prozdrowotną procentuje w życiu dojrzałym. Wiele miejsca poświęca się w tym dokumencie zagadnieniom zdrowia reprodukcyjnego. Zauważając zagrożenie wynikające z chorób przenoszonych drogą płciową i globalny problem jakim jest przedwczesne i niechciane rodzicielstwo zaleca się wprowadzanie na szeroką skalę programów edukacyjnych oraz programów wsparcia dla młodych ludzi. WHO rekomenduje, aby programy te zawierały m. in. informacje o wszelkich dostępnych metodach antykoncepcji nie pomijając tzw. metod naturalnych wraz z oceną zalet i wad każdej z nich, przy jednoczesnej informacji o ryzyku zdrowotnym związanym z przedwczesną inicjacją seksualną. Dokumenty WHO dyskwalifikują aborcję jako środek antykoncepcyjny zaznaczając jednak, że w przypadku konieczności przeprowadzenia takiego zabiegu powinien być on wykonany z użyciem bezpiecznych, akceptowalnych medycznie metod, przy poszanowaniu autonomii kobiety i zapewnieniu jej opieki psychologicznej. 
Z poważaniem 
Andrzej Zbonikowski przedstawiciel Światowej Organizacji Zdrowia w Polsce