Medyczny Nobel 1997

Tegoroczną nagrodę Nobla w dziedzinie medycyny przyznano amerykańskiemu uczonemu prof. Stanleyowi Prusinerowi za odkrycie prionów.

Prion (skrót od proteinaceous infections particle) jest białkiem o szczególnych właściwościach. Nie będąc bakterią, wirusem czy grzybem może stać się czynnikiem wywołującym choroby zakaźne. Dotychczas sądzono, że czynniki chorobotwórcze muszą posiadać informację genetyczną zakodowaną w kwasach nukleinowych. Tymczasem priony, chociaż pozbawione kwasów nukleinowych, mogą po zetknięciu z niektórymi innymi białkami modyfikować je. W ten sposób może dochodzić do chorób związanych z degeneracją układu nerwowego. Choroby takie istniały ?od zawsze?, ale nie była znana ich przyczyna. Najwcześniej wywoływanie chorób przez priony udowodniono u zwierząt. W ostatnim jednak czasie wykazano, że możliwe jest zakażenie się człowieka po spożyciu mięsa krów chorujących na gąbczaste zapalenie mózgu, bardziej znane jako ?choroba wściekłych krów?, co może skutkować epidemią o trudnym do przewidzenia zasięgu. Odkrycie Prusinera stwarza szansę na znalezienie środków zapobiegawczych.

Teoria prionów ma szansę pomóc wyjaśnić etiologię schorzeń, których przyczyny były dotąd nieznane, jak np. choroba Alzheimera. Oryginalność odkrycia prof. Prusinera polega na udowodnieniu faktu z punktu widzenia dotychczasowej biologii molekularnej będącego prawie herezją.

Ewa Gwiazdowicz