Nowe zasady wyborów do organów izb lekarskich III kadencji

 

W dniu 15 lutego 1997 roku Naczelna Rada Lekarska wprowadziła liczne zmiany do uchwały NRL I kadencji z dnia 22 czerwca 1990 roku w sprawie regulaminu wyborów do organów samorzšdu lekarzy oraz trybu odwoływania tych organów i ich członków. Ponieważ wybory zaczynajš sie w niektórych okregowych izbach lekarskich już w czerwcu, konieczne jest, aby wszyscy lekarze byli poinformowani i rozumieli nowe zasady wyborów, czemu służya ma niniejszy artykuł. Pełny tekst znowelizowanej uchwały opublikowany został w „Biuletynie Naczelnej Rady Lekarskiej", dołšczonym do kwietniowego numeru „Gazety Lekarskiej".

Wybory do organów samorzšdu lekarskiego sš trójszczeblowe: w rejonach wyborczych, na okregowych zjazdach lekarzy i na Krajowym ZjeŸdzie Lekarzy.

 

Rejon wyborczy

W wyborach na szczeblu rejonu wyborczego uczestniczš wszyscy lekarze posiadajšcy prawo wykonywania zawodu. Granice rejonów wyborczych na okres całej kadencji ustala okregowa rada lekarska. Granic tych nie można zmieniaa w czasie całej kadencji. Wyjštkiem jest sytuacja, kiedy w trakcie kadencji utworzony zostanie nowy zakład opieki zdrowotnej (np. szpital), który może zostaa wyodrebniony jako nowy rejon wyborczy, jeœli zostanie w nim zatrudniona liczba lekarzy nie posiadajšcych prawa wykonywania zawodu podczas akcji wyborczej, pozwalajšca na wybór co najmniej jednego delegata (37 uchwały).

Zwiekszono maksymalnš wielkoœa rejonu wyborczego do 350 lekarzy, utrzymujšc dotychczasowš minimalnš wielkoœa na poziomie 25 lekarzy (§ 5 ust. 2 uchwały).

Nowoœciš jest obecnie powoływanie przez okregowy zjazd lekarzy okregowej komisji wyborczej na okres całej kadencji (§ 5a uchwały). Okregowa komisja wyborcza odpowiedzialna jest za przygotowanie i przeprowadzenie wyborów w rejonach wyborczych oraz ogłoszenie wyników wyborów. Zwołuje ona zebranie lekarzy rejonu wyborczego powiadamiajšc należšcych do niego lekarzy o terminie i miejscu zebrania przynajmniej na 14 dni wczeœniej.

Zebranie rejonu wyborczego jest ważne, jeœli uczestniczy w nim co najmniej połowa uprawnionych lekarzy. Jeœli ten warunek nie jest spełniony, należy wyznaczya drugi termin zebrania. Przyjeto nowš zasade, że do ważnoœci drugiego zebrania konieczne jest uczestnictwo co najmniej 25% liczby uprawionych lekarzy (§ 6 ust. 4 uchwały).

Gdy w obu terminach nie doszło do dokonania wyborów nastepne zebranie rejonu wyborczego może bya zwołane dopiero przed kolejnym okregowym zjazdem lekarskim (§ 6 ust. 5 uchwały). Kolejnš nowš zasadš jest obowišzek wyboru przez lekarzy rejonu wyborczego komisji mandatowej, majšcej stwierdzia, czy zebranie jest uprawnione do przeprowadzenia wyborów (§ 6 ust. 3 uchwały). Ponadto wybierana jest komisja skrutacyjna, która przeprowadza głosowanie i ogłasza jego wyniki.

Zebranie rejonu wybiera delegatów na okregowy zjazd lekarzy. Kandydowaa ma prawo każdy lekarz, należšcy do tego rejonu z wyłšczeniem lekarzy cudzoziemców oraz lekarzy, którym wymierzono kary nagany lub którzy majš zawieszone prawo wykonywania zawodu. Kandydujš także lekarze, którzy byli delegatami na okregowe zjazdy lekarzy I i II kadencji. Zasadš jest pisemne zgłoszenie kandydata przy uzyskaniu jego zgody (najlepiej także pisemnej) lub ustnie z potwierdzeniem na piœmie. Liczba zgłoszonych kandydatów na delegatów musi co najmniej o 1 przekraczaa liczbe mandatów do obsadzenia.

Wyboru delegatów na okregowy zjazd lekarzy dokonuje sie w stosunku 1 delegat na 10-50 lekarzy (§ 7 ust. 1), przy czym liczba ta ustalona jest jednolicie dla wszystkich rejonów wyborczych danej okregowej izby lekarskiej przez okregowš rade lekarskš. Liczba wybieranych delegatów wynika z podzielenia liczby uprawnionych lekarzy rejonu wyborczego przez wymienionš wyżej liczbe, a gdy reszta dzielenia przewyższa połowe tej liczby należy wybraa dodatkowego delegata. Wyboru delegatów na okregowy zjazd lekarzy dokonuje sie zwykłš wiekszoœciš głosów. Jeœli dwóch lub wiecej kandydatów otrzyma jednakowš liczbe głosów kwalifikujšcych ich do ostatniego lub ostatnich miejsc mandatowych, to konieczne jest odbycie dodatkowego głosowania na tych kandydatów (§ 13 ust. 2 uchwały). W wypadku ponownego braku rozstrzygniecia albo można odbywaa kolejne głosowania do rozstrzygniecia, albo ostatnie miejsce czy miejsca mandatowe pozostajš nie obsadzone aż do wyborów uzupełniajšcych przed kolejnym okregowym zjazdem lekarzy.

Nowym przepisem jest przyznanie okregowej komisji wyborczej prawa do rozpatrywania protestów przeciwko ważnoœci wyborów, które mogš bya zgłoszone w cišgu 7 dni od dnia ogłoszenia wyniku wyborów. O tym przepisie należy poinformowaa zebranie lekarzy rejonu wyborczego. Okregowa komisja wyborcza w razie stwierdzenia, że nastšpiło naruszenie regulaminu, majšce wpływ na wynik wyborów, unieważnia wynik głosowania i zarzšdza ponowne wybory (§ 22 ust. 1 uchwały).

 

Okregowy zjazd lekarzy i inne organy okregowej izby lekarskiej

Zasady podobne do wymienionych wyżej obowišzujš podczas wyborów drugiego szczebla, przeprowadzonych na okregowych zjazdach lekarzy i na posiedzeniach innych organów okregowej izby lekarskiej. Wrócono ponownie do zasady stosowanej podczas wyborów do organów izbowych I kadencji, a mianowicie wyboru przez okregowy zjazd lekarzy tylko 2 stanowisk funkcyjnych, tj. przewodniczšcego okregowej rady lekarskiej oraz okregowego rzecznika odpowiedzialnoœci zawodowej. Zjazd wybiera członków 4 organów okregowej izby lekarskiej: rady, sšdu, komisji rewizyjnej i zastepców rzecznika odpowiedzialnoœci zawodowej. Pozostałe stanowiska funkcyjne w tych organach obsadzane sš w drodze wyborów odbywanych w gronie członków danego organu. I tak okregowa rada lekarska wybiera: wiceprzewodniczšcych, sekretarza, zastepce sekretarza, skarbnika i członków prezydium rady, okregowy sšd lekarski - przewodniczšcego i wiceprzewodniczšcych, okregowa komisja rewizyjna - przewodniczšcego, wiceprzewodniczšcych i sekretarza, a zgromadzenie zastepców rzecznika odpowiedzialnoœci zawodowej wraz z rzecznikiem dokonujš wyboru pierwszego i drugiego zastepcy okregowego rzecznika.

Wyboru członków wymienionych organów dokonuje sie zwykłš wiekszoœciš głosów, natomiast do wyboru na stanowiska funkcyjne wymienione wyżej, konieczne jest uzyskanie bezwzglednej wiekszoœci głosów przy obecnoœci co najmniej 2/3 ogólnej liczby członków danego organu.

Istotnš zmianš w tych wyborach jest odstšpienie od wymogu zgłoszenia liczby kandydatów, przekraczajšcych liczbe mandatów do obsadzenia. Oznacza to możliwoœa kandydowania jednej osoby na stanowisko funkcyjne jednoosobowe, np. przewodniczšcego organu, sekretarza, czy skarbnika. W razie nieuzyskania wymaganej wiekszoœci w pierwszym głosowaniu w takiej sytuacji w kolejnym głosowaniu powinien bya zgłoszony inny kandydat. Oznacza to również możliwoœa zgłoszenia nowych kandydatów przed kolejnymi głosowaniami na stanowiska funkcyjne wieloosobowe, np. na wiceprzewodniczšcych czy przy wyborze członków prezydium.

Przy wyborach delegatów na Zjazd Krajowy podniesiono znacznie liczbe członków okregowej izby lekarskiej, uprawniajšcych do wyboru jednego delegata na Zjazd Krajowy do 250, co oznacza zmniejszenie liczby delegatów na ten zjazd o około 1/3 (§ 20 ust. 1 uchwały).

Istotnš innowacjš jest odstšpienie od wymogu wyboru członków organu izby okregowej tylko spoœród delegatów na zjazd okregowy w przypadku członków okregowego sšdu lekarskiego i organu okregowego rocznika odpowiedzialnoœci zawodowej (§ 4 ust. 3 uchwały). Przyjeto zasade, że oprócz zgłaszania kandydatów do tych organów spoœród delegatów prawo zgłoszenia kandydatów także spoœród członków ustepujšcego organu, w tym nie bedšcych delegatami, ma sšd lekarski oraz rzecznik odpowiedzialnoœci zawodowej wraz z zastepcami z ustepujšcej kadencji (§ 8 ust. 3). Zgłoszenie powinno sie odbya w drodze uchwały organu, która jest przedkładana okregowemu zjazdowi lekarzy nastepnej kadencji. Powodem takiej decyzji było danie możliwoœci kandydowania także nie bedšcych delegatami nowej kadencji sprawdzonym członkom ustepujšcego organu, którzy zostali przeszkoleni i nabyli doœwiadczenie do trudnej i czesto niewdziecznej pracy oceny postepowania własnych kolegów.

Podobnie jak w przypadku rejonu wyborczego okregowa komisja wyborcza ma prawo rozpatrywania protestów przeciwko ważnoœci wyborów na okregowym zjeŸdzie lekarzy czy na posiedzeniach innych organów okregowej izby lekarskiej i w konsekwencji może takie wybory unieważnia. W przypadku unieważnienia wyborów na okregowym zjeŸdzie lekarzy należałoby powtórzya zjazd w możliwie najkrótszym terminie. Do zwołania powtórnego zjazdu uprawniona jest okregowa rada lekarska.

 

Krajowy Zjazd Lekarzy i organy Naczelnej Izby Lekarskiej

Wybory trzeciego, tj. krajowego szczebla odbywajš sie według analogicznych zasad jak wybory drugiego, okregowego szczebla. Również i tutaj wrócono do zasady stosowanej podczas wyborów I kadencji, że Krajowy Zjazd Lekarzy wybiera na stanowiska funkcyjne tylko Prezesa Naczelnej Izby Lekarskiej i Naczelnego Rzecznika Odpowiedzialnoœci Zawodowej. W tych wyborach wymagane jest uzyskanie bezwzglednej wiekszoœci głosów.

Na podobnych zasadach, jak na szczeblu okregowym, odbywajš sie wybory członków organów Naczelnej Izby Lekarskiej oraz osób na stanowiska funkcyjne w tych organach. Również i na szczeblu krajowym odstepiono od wymogu, aby kandydaci na członków Naczelnego Sšdu Lekarskiego i organu Naczelnego Rzecznika Odpowiedzialnoœci Zawodowej musieli bya delegatami na Zjazd. Dopuszczono możliwoœa zgłoszenia kandydatur w drodze uchwały przez ustepujšcy Naczelny Sšd Lekarski i odpowiednio organ Naczelnego Rzecznika Odpowiedzialnoœci Zawodowej.

Na szczeblu krajowym wprowadzono Krajowš Komisje Wyborczš jako ciało odwoławcze od wyników wyborów na Krajowym ZjeŸdzie Lekarzy lub na posiedzeniu organu Naczelnej Izby Lekarskiej. Krajowa Komisja Wyborcza wraz z przewodniczšcym jest powoływana przez Krajowy Zjazd Lekarzy na okres całej kadencji (§ 5b uchwały) i ma prawo przyjmowania protestów przeciwko ważnoœci wyborów w cišgu 7 dni od dnia ogłoszenia wyniku wyborów i w razie stwierdzenia naruszenia zasad regulaminu, majšcego wpływ na wynik wyborów ma prawo unieważnia wybory. Do czasu wyboru Krajowej Komisji Wyborczej jej funkcje pełni Naczelna Rada Lekarska (§ 38a ustawy). Dotyczy to sytuacji, gdyby na posiedzeniu któregoœ z organów Naczelnej Izby Lekarskiej przed koncem kadencji odbywały sie jeszcze wybory na stanowiska funkcyjne, wówczas protesty przeciw ważnoœci wyborów można zgłaszaa do Naczelnej Rady Lekarskiej.

W znowelizowanej uchwale nie zmieniono przepisów dotyczšcych odwoływania: ze stanowisk funkcyjnych, członków organów izb lekarskich, delegatów na zjazd oraz dotyczšcych wyborów uzupełniajšcych.

Nowa uchwała weszła w życie z dniem podjecia (§ 39 uchwały), tj. 15 lutego 1997 r. i powinna służya do wyborów w nastepnej, IV kadencji.

Spodziewam sie, że przedstawione wyżej omówienie nowych zasad wyborów organów samorzšdu lekarskiego przyczyni sie do sprawniejszego przebiegu tych wyborów, które wyłoniš najlepszych przedstawicieli œrodowiska, aby odpowiadali za jego sprawy w czasie III kadencji, tj. w latach 1997-2001.

 

Jacek A. Pištkiewicz